آيين‌نامه حريم مخازن، تاسيسات آبي، کانال‌هاي آبي عنوان

 --------------------------------

نويسنده

 پايگاه اطلاع‌رساني شبكه آبياري دز

مرجع

 

ماده 1- مخازن ،تاسيسات آبي ،كانالهاي عمومي وآبرساني ،آبياري وزهكشي مستحدثاتي هستند كه به منظور آبرساني ،سالم سازي زمينها يا انتقال آب ايجاد شده ياميشود.
 
ماده 2- حريم مخازن ، تاسيسات آبي، كانالهاي عمومي آبرساني، آبياري وزهكشي با توجه به ظرفيت آنها طبق جدول زيرميباشد.اين حريم از منتهي اليه ديواره آنهاست.

ظرفيت كانالهاي مستحدثه وشبكه هاي آبياري وزهكشي:

1-آبدهي( دبي) بيش از 15 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 12 متر

2-آبدهي( دبي) از 10 تا15متر  مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 8 متر

3-آبدهي( دبي) از 5 تا 10 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 6 متر

4-آبدهي( دبي) از2 تا5 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 4 متر

5-آبدهي( دبي) از 150 ليتر2 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 1تا2 متر

6-آبدهي( دبي) كمتر از 150 ليتر در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 1 متر 
 

ماده3-حريم لوله آبرساني با قطر 500 ميلي متر ، در كل 6 متر ( 3متر از هر طرف نسبت به محور لوله)

1- حريم لوله از 500 تا800 ميليمتر در كل 6 متر (3 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)

2- حريم لوله از 800 تا1200 ميليمتر در كل 10 متر ( 5 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)

3- حريم لوله از 1200 ميليمتر به بالا ، در كل 12 متر ( 6 متر از هر طرف نسبت به محور لوله)

تبصره- در صورتيكه لوله هاي آبرساني به موازات ودر حريم يكديگر نصب شوند ، حد خارجي حريم به اعتبار قطر آخرين لوله منظور ميشود.
 
ماده 4- كانال عمومي آبرساني ، آبياري وزهكشي واقع در داخل مزارع وباغها با مساحت 100 هكتار كه براي آبياري همان مزارع وباغها تامساحت 100 هكتار كه براي آبياري همان مزارع وباغها مورد استفاده داراي حريم نيستند.
 
ماده 5- اداره هاي ثبت واسناد واملاك مكلفند بيست روز قبل از تحديد حدود املاك واقع در مجاورت رودخانه ،نهر،مسيل،مرداب ،بركه طبيعي، كانالهاي آبياري وآبرساني وزهكشي، روز تحديد حدود را به شركتهاي آب منطقه اي ودر داخل محدوده استحفاظي شهرها به شهرداري هاي ذيربط ودر خوزستان به سازمان آب وبرق خوزستان اطلاع دهندكه حريم مربوط را ، حسب مورد تعيين وقبل از روز تحديد حدود اعلام دارند. نرسيدن  به پاسخ در مدت يادشده، مانع  از اجراي مقررات ثبت اسناد واملاك نميباشد.
 
ماده 6-
وزارتخانه ها ، موسسه ها، شركتهاي دولتي ، شهرداريها، سازمانها ونهادهاي وابسته به دولت مكلفند قبل از اجـراي طـرحهـاي مـربوط به وظايـف خود يا صـدورپروانه ساخـتمان يا نظاير آن ، حـدبسـتر ، حريـم رودخانه ها،مسيلها،مرداب ها وبركه هاي طبيعي را درداخل محدوده استحفاظي از شهرداري ها ودر خارج از اين محدوده ، ازشركت هاي آب منطقه اي ودر استان خوزستان از سازمان آب وبرق خوزستان استعلام نمايند. دستگاههاي ياد شده موظفند حداكثر ظرف بيست روز از پس از تاريخ در يافت ، پاسخ استعلام را بدهند. اعلام نكردن پاسخ در مدت تعيين شده به مفهوم بلامانع بودن اجراي طرح است .
 
ماده 7- هرگاه حريم رودخانه ها، مسيلها، مردابها وبركه هاي طبيعي با حريم ساير تاسيساتي كه داراي حريم هستند ، تداخل نمايد قسمت مورد تداخل  براي تاسيسات دوطرف به صورت مشترك مورد استفاده قرارد ميگيرد.
 
ماده 8- هرگاه در اجراي اين آيين نامه زمينهاي اشخاص در مسيل وحريم كانالها وتاسيسات آبي وآبرساني قرارگيرد،طبق ماده 33 قانون توزيع عادلانه آب بهاي عادلانه روز آنها به مالكان پرداخت ميشود
 

آيين نامه مربوط به بستر وحريم رودخانه ها ،انهار ، مسيلها،مردابها ، برکه هاي طبيعي وشبکه هاي آبرساني،آبياري وزهکشي
 
ماده 1-اصطلاحات مندرج در اين آيين نامه از نظر اجراي مقررات آن در معاني ذيل به كار ميرود:

الف- رودخانه: مجرايي است طبيعي كه آب به طور دائم يا فصلي در آن جريان داشته باشد.

ب- نهر طبيعي: مجرايي است كه آب به طور دائم يا فصلي در آن جريان داشته وداراي حوزه آبريز مشخصي نباشد.

پ- نهر سنتي : مجرايي آبي است كه بوسيله اشخاص بصورت غير مدرن احداث شده باشد.

ت- مرداب: زمين باتلاقي، مسطح وپستي است كه داراي يك يا تعدادي آبراهه باشد ومعمولادر مد بزرگ دريا زير آب رود، همچنين اراضي پستي كه در مناطق غير ساحلي در فصول بارندگي وسيلاب غرقاب شده ومعمولا در تمام سال حالت باتلاقي داشته باشد.

ث- بركه: اراضي پستي است كه در اثرجريان سطحي وزيرزميني آب در آنها جمع شده وباقي مي ماند.

ج- مسيل متروك: مجرايي طبيعي است كه تحت تاثير عوامل طبيعي يا غيرطبيعي امكان حدوث سيلاب در آن وجود نداشته باشد.

چ- شبكه هاي آبياري و زهكشي و كانالها: مجاري مستحدثه اي هستند كه به منظور آبرساني ,سالم سازي اراضي و يا انتقال آب ايجاد شده يا ميشوند.

ح- بستر : آن قسمت از رودخانه ، نهر يا مسيل است كه در هر محل باتوجه به آمار هيدرولوژيك وداغاب وحداكثر طغيان با دوره برگشت 25 ساله به وسيله وزارت نيرو ياشركتهاي آب منطقه اي تعيين ميشود.

در مناطقي كه ضرورت ايجاب مي نمايد سيلاب با دوره برگشت كمتر يا بيشتر از 25 ساله ملاك محاسبه قرارگيرد سازمانهاي آب منطقه اي حسب مورد با ارائه نقشه هاي مربوط وتوجيهات فني از حوزه ستادي وزارت نيرو مجوز لازم را اخذ خواهند نمود.

تغييرات طبيعي بستر رودخانه ها ، مسيلها يا انهار طبيعي در بستر سابق تاثيري نداشته وبستر سابق كماكان در اختيار حكومت اسلامي است ليكن حريم براي آن منظور نخواهدشد.

خ- حريم: ان قسمت از اراضي اطراف رودخانه ، مسيل ، نهر طبيعي يا سنتي ، مرداب وبركه طبيعي است كه بلافاصله پس از بستر قرار دارد وبه عنوان حق ارتفاق براي كمال انتفاع وحفاظت آنها لازم است  وطبق مقررات اين آيين نامه توسط وزارت نيرو يا شركتهاي آب منطقه اي تعيين ميگردد.

حريم انهار طبيعي يا رودخانه ها اعم از اينكه آ ب دائم يا فصلي داشته باشند از يك تا بيست متر خواهد بود كه حسب مورد با توجه به وضع رودخانه يا نهر طبيعي يا مسيل از هر طرف بستر به وسيله وزارت نيرو تعيين ميگردد.

 ماده 2- شركتهاي آب منطقه اي مكلفند با توجه به امكانات ، حدبستر وحريم رودخانه ها، انهار ، مسيلها ،مردابها وبركه هاي طبيعي موجود در حوزه فعاليت خود را با برنامه ريزي مشخصي وبا اعزام كارشناس يا كارشناسان ذيصلاح طبق مقررات اين آيين نامه تعيين نمايند.

ماده 3- شركت آب منطقه اي در هر مورد كه بستر وحريم رودخانه ، نهر طبيعي، مسيل ، مرداب وبركه طبيعي تعيين مي نمايد مراتب را به طرق مقتضي به طور كتبي به متقاضي اعلام ودر مورد تعيين بستر و حريم سرتا سري موضوع از طريق پخش اطلاعيه هاي محلي (براي يك نوبت)به اطلاع اشخاص ذي نفع ميرسد

كه بستر و حريم رودخانه ,نهر(طبيعي-سنتي),مسيل,مرداب و بركه طبيعي موردنظر تعيين گرديده واشخاص براي كسب اطلاع از حدود بستر وحريم تعيين شده به شركت آب مراجعه وچنانچه اعتراضي داشته باشند طرف يكماه از تاريخ انتشار اطلاعيه اعتراض خود را به شركت مربوط تسليم و رسيد دريافت دارند چنانچه اعتراضي نسبت به بستر وحريم تعيين شده در مهلت مذكور در فوق واصل شود شركت آب منطقه اي مربوط اعتراض را  به كميسيوني مركب از  دونفر كارشناس فني ذيصلاح ويك نفر كارشناس حقوقي  كه از بين مجرب ترين كارشناسان شركت با ابلاغ مديرعامل منصوب مي شوند ارجاع مي نمايد .

ماده 4- كميسيون مذكور در ماده 3 پس از وصول پرونده مورد اعتراض گزارش كارشناس يا كارشناسان را بررسي ميكند ودر صورتيكه با بستر وحريم تعيين شده موافق باشد آن را تاييد ميكند والا بعد از اخذ توضيحات از كارشناس يا كارشناسان ذيربط نظر خود را به شركت اعلام خواهد نمود.چنانچه توضيحات مذكور براي كميسيون قانع كننده نباشد كميسيون مي تواند راسا يا بوسيله كارشناسان ديگري  محل را بازديد كند وسپس نظر خود را در مورد بستر  وحريم به شركت اعلام دارد نظر اين كميسيون قطعي وبه منزله نطر وزارت نيرو است .

ماده 5- پس از اعلام نظر كميسيون موضوع ماده 3  اين آيين نامه ، شركت آب منطقه اي نسبت به علامت گذاري نهايي حد بستر وحريم تعيين شده به نحو مقتضي اقدام خواهد نمود ونسخه اي از نقشه مربوط به بستر وحريم را براي اطلاع به اداره ثبت اسناد واملاك، بخشداري وشهرداري حوزه عمل ارسال ونيز مراتب را به نيروي انتظامي جمهوري اسلامي ايران اعلام خواهد داشت واز تجاوز اشخاص به بستر وحريم با همكاري ماموران انتظامي جلوگيري خواهدكرد.

ماده 6- پس از تعيين وتشخيص ميزان بستر وحريم رودخانه ، نهر ، مسيل ، مرداب وبركه طبيعي در صورتي كه شركت آب منطقه اي قلع وقمع اعياني اعم از اشجار وغير آن واقع در بستر وحريم را براي استفاده از امور مربوط به آب وبرق لازم بداند، براساس مقررات مربوط اقدام خواهد نمود.

تبصره – هرگاه اعياني موجود در بستر وحريم به صورت كشت موقت باشد ، پس از برداشت محصول مقررات ماده فوق اعمال خواهدشد.

 ماده 7- كشت موقت در آن قسمت از بستر رودخانه ، نهر ومسيل كه براي بهره برداري از آب مزاحمتي ايجاد ننمايد با موافقت كتبي وقبلي شركت آب منطقه اي ذيربط به صورت اجاره ورعايت اولويت براي مجاوران بلامانع است ولي مستاجر به هيچ وجه حق ايجاد اعياني وغرس نهال ودرخت ( به جز زراعت سطحي ) را ندارد در صورت تخلف اراضي مسترد و از فعاليت وي جلوگيري خواهد شد شركت‌ آب منطقه اي ذيربط بايد در اجاره نامه قيد كند كه در صورت بروز هر گونه خسارت ناشي از سيل ونظايرآن هيچگونه مسئوليتي نخواهد داشت .

تبصره – استفاده از مقررات اين ماده در مورد اراضي بستر بالا دست سدها شمول ندارد .

ماده 8- چنانچه بستر رودخانه ، نهر طبيعي ومسيل به صورت طبيعي تغيير نمايد وباقي مانده بستر كه بستر مرده ناميده ميشود وكماكان در اختيار دولت است براي اجراي طرحهاي آب وبرق قابل استفاده باشد باحدود مشخصي از طريق وزارت نيرو به دستگاه متقاضي به صورت اجاره واگذار ونحوه آماده سازي ، كناره بندي وساير شرايط مربوط در سند واگذاري قيد خواهد گرديد.

ماده 9-  چنانچه افراد يا شهرداري يا ادارات ثبت  اسناد واملاك به صورت مورد ي تقاضاي تعيين حد بستر وحريم رودخانه ها ، انهار يا مسيل يا مرداب ويا بركه طبيعي را كه در مجاورت ملكي واقع است ، بنمايند شركت آب منطقه اي مكلف است با اخذ هزينه كارشناسي كه تعرفه آن از طرف وزارت نيرو تعيين خواهد شد نسبت به تعيين حد بستر وحريم هريك از موارد يادشده به ترتيب مقرر در اين آيين نامه اقدام نمايد ، مشروط براينكه تصرفات قانوني اشخاص نسبت به املاك مورد نظر احراز وتوسط مراجع ذيصلاح تاييد شده باشد.

ماده 10-چنانچه امكان ديواره سازي واستفاده از اراضي مازاد بستر براي مجاوران وجود داشته باشد شركت آب منطقه اي ضمن مشخص كردن مجاوران رودخانه يا نهر يا مسيل يا مرداب يا بركه طبيعي مشخصات ديواره ومقدار زمينهايي را كه در اثر ديواره سازي حاصل ميشود معلوم وبه مجاوران اعلام خواهد نمودتا در صورت تمايل به شركت مراجعه وبا قبول شرايط ومشخصات ديواره سازي براي اخذ اجازه مربوط اقدام نمايند. بستر واقع در پشت ديواره احداثي در اختيار دولت جمهوري اسلامي ايران است . شركت ميتواند پس از تعيين ميزان حريم كه بلافاصله بعد از ديوار احداثي شروع ميشود باقيمانده بستر را به سازنده ديوار يا در صورت عدم تمايل سازنده به ديگران اجازه دهد .

ماده 11-شركتهاي آب منطقه اي با همكاري شهرداريها وادارات ثبت اسناد واملاك ، مسيل هاي متروك را شناسايي خواهند نمود.تشخيص متروك بودن مسيل ها در خارج محدوده قانوني شهرها باشركت آب منطقه اي است ولي در داخل محدوده قانوني شهرها شركت مزبور با همكاري شهرداريها تصميم لازم را اتخاذ خواهدنمود در صورت بروز اختلاف  نظر تشخيص وزارت نيرو معتبر ميباشد .

ماده 12-عبور لوله نفت وگاز وغيره از بستر وحريم رودخانه ها، انهار طبيعي ، مسيلها، مردابها وبركه هاي طبيعي با موافقت وزارت نيرو بلامانع است ولي مسئوليت حفاظت آنها با دستگاههاي ذيربط خواهد بود.

ماده 13- وزارتخانه ها ، موسسات وشركتهاي دولتي ، شهرداريها وهمچنين سازمانها ونهادهاي وابسته به دولت مكلفند قبل از اجراي طرحهاي مربوط به خود وصدور پروانه لازم بستر وحريم رودخانه ها ، انهار، مسيلها، مردابها وبركه هاي طبيعي را استعلام نمايند هرنوع تصرف در بستر وحريم منوط به موافقت كتبي وقبلي وزارت نيرو است متخلفان از اين ماده طبق مقررات موضوعه تغيير ومجازات خواهند شد.

ماده 14-هر گاه حريم رودخانه ها ، انهار ، مسيلها ، مردابها ، بركه هاي طبيعي وراههاي اصلي وفرعي موجود تداخل نمايند قسمت مورد تداخل براي تاسيسات طرفين به طور مشترك مورد استفاده قرارخواهد گرفت.

ماده 15-حريم كانالها ، انهار احداثي وسنتي وشبكه هاي آبياري وزهكشي با توجه به ظرفيت آنها طبق جدول زير از طرف وزارت نيرو يا شركتهاي تابع آن براي هر طرف تعيين ميگردد واين حريم از منتهي اليه ديواره آنها ميباشد :

ظرفيت كانالها ، انهار مستحدثه وشبكه هاي آبياري وزهكشي:

الف- آبدهي ( دبي)بيش از 15 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 12 تا 15 متر

ب- آبدهي ( دبي)از 10 تا 15 متر مكعب  در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 8 تا 12 متر

پ- آبدهي ( دبي) از 5 تا 10 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 6 تا 8 متر

ت- آبدهي ( دبي)از 2تا 5 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف 4 تا 6 متر

ث- آبدهي ( دبي)از 150 ليتر تا 2 متر مكعب در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف1 تا 2 متر

ج- آبدهي ( دبي)كمتر  از 150 ليتر  در ثانيه – ميزان حريم از هر طرف  يك متر

1