توسعه صنعت در گرو توسعه محيط ‌زيست است عنوان

 --------------------------------

نويسنده

 روزنامه دنياي اقتصاد 23/11/86

مرجع

 

سازمان صنايع كوچك و شهرك‌هاي صنعتي ايران به عنوان متولي ايجاد و توسعه شهرك‌هاي صنعتي در كشور و باني صنعت سبز در كشور، با بهره‌گيري از حداكثر توان خود درصدد توسعه هر چه بيشتر صنعت از طريق ساخت شهرك‌هاي صنعتي جديد و توسعه شهرك هاي صنعتي موجود مي‌باشد.

توسعه‌اي كه شهرك‌هاي صنعتي در پي دستيابي به آن است، توسعه پايدار و همه جانبه بوده و عميقا به اين واقعيت معتقد است كه بدون حفظ محيط‌زيست توسعه هر صنعتي توسعه تك بعدي و ناپايدار خواهد بود.

به همين جهت سازمان صنايع كوچك و شهرك‌هاي صنعتي ايران جهت دستيابي به توسعه پايدار، سياست‌هاي زير را در زمينه محيط‌زيست مد نظر قرار داده و سياست‌ها و تمهيداتي را در كليه شهرك‌هاي صنعتي به اجرا درآورده است كه به شرح ذيل ارائه مي‌شود:

  • مكان‌يابي شهرك‌هاي صنعتي با توجه به ملاحظات زيست‌محيطي
  • انجام ارزيابي زيست‌محيطي قبل از احداث شهرك‌هاي صنعتي بالاتر از 100هكتار
  • استقرار و بهره‌برداري از سيستم‌هاي مديريت زيست‌محيطي و توليد پاك‌تر.
  • تصفيه و استفاده مجدد از فاضلاب واحدهاي صنعتي مستقر در شهرك‌هاي صنعتي
  • پالايش و كنترل آلودگي هوا در شهرك‌هاي صنعتي تا حد استانداردهاي زيست‌محيطي
  • ايجاد سيستم هاي مديريت مواد زائد و بازيافت
  • توسعه فضاي سبز در داخل و اطراف شهرك‌هاي صنعتي تا دستيابي به حد قابل قبول

با عنايت به طرح‌هاي زيست‌محيطي اجرا شده، تاكنون موارد ذيل محقق شده است:

127 تصفيه‌خانه فاضلاب در شهرك‌هاي صنعتي استان‌هاي مختلف كشور در مراحل مختلف طراحي، اجرا و بهره‌برداري مي‌باشد. ارزيابي فني و اقتصادي روش‌هاي مختلف تصفيه، انتخاب شيوه بهينه تصفيه فاضلاب، بررسي نقشه‌هاي سازه‌اي، مكانيكي، برقي، اسناد مناقصه و متره و برآورد اين تصفيه‌خانه‌ها توسط دفتر محيط‌زيست اين سازمان انجام مي‌شود.

53 تصفيه‌خانه فاضلاب در شهرك‌هاي صنعتي به مرحله راه‌اندازي و بهره‌برداري رسيده است. مجموع ظرفيت متوسط مدول اول اين طرح‌ها بيش از 67000مترمكعب در روز است. با بهره‌برداري از اين طرح‌ها بيش از 6500واحد صنعتي فعال در شهرك‌هاي صنعتي تحت پوشش تصفيه‌خانه فاضلاب قرار گرفته‌اند. براي احداث اين تصفيه‌خانه‌ها بيش از 300ميليارد ريال هزينه صرف شده است. همچنين كليه طرح‌هاي مذكور به آزمايشگاه آب و فاضلاب مجهز شده و نگهداري و بهره‌برداري از آنها توسط شركت‌هاي خصوصي (با به‌كارگيري نيروهاي متخصص) در حال انجام است.

همچنين عمليات اجرايي 39 تصفيه‌خانه فاضلاب در شهرك‌‌هاي صنعتي در حال انجام است. مجموع ظرفيت مدول اول اين طرح‌ها بيش از 33000مترمكعب در روز مي‌باشد. با بهره‌برداري از اين طرح‌ها بيش از 2400واحد صنعتي فعال ديگر در شهرك‌هاي صنعتي تحت پوشش تصفيه‌خانه فاضلاب قرار خواهند گرفت. برآورد هزينه‌هاي اجرايي اين تصفيه‌خانه‌ها بيش از 400ميليارد ريال مي‌باشد.

مطالعات مرحله اول و دوم طراحي 34 تصفيه‌خانه فاضلاب ديگر در شهرك‌هاي صنعتي نيز توسط مشاورين ذي‌صلاح در دست اقدام بوده و طبق برنامه زمان بندي در حال انجام مراحل مختلف مطالعاتي است. اين طرح‌ها نيز به تدريج وارد مرحله عمليات اجرايي خواهد شد. با بهره‌برداري از اين طرح‌ها بيش از 18000مترمكعب در روز به ظرفيت تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب در حال بهره‌برداري شهرك‌هاي صنعتي اضافه خواهد شد.

  • اجراي شبكه جمع‌آوري فاضلاب در 210شهرك صنعتي در سراسر كشور
  • گازرساني به 123شهرك صنعتي در جهت كاهش آلودگي هوا
  • انجام مطالعات ارزيابي كمي و كيفي پسماندهاي شهرك‌هاي صنعتي براي 2شهرك صنعتي
  • مكان‌يابي محل دفن بهداشتي مواد زائد براي 5شهرك صنعتي
  • اجراي طرح توليد پاك‌تر براي نمونه در شهرك صنعتي اشتهارد

توسعه فضاي سبز در شهرك‌هاي صنعتي تا دستيابي به يك حد قابل قبول با كاشت سالانه بيش از 800هزار اصله نهال. لازم به ذكر است در اين راستا تاكنون بيش از 10ميليون اصله نهال در شهرك‌هاي صنعتي غرس شده و نگهداري مي‌شود. ضمنا با توجه به اقدامات انجام شده مجموع مساحت فضاي سبز ايجاد شده در شهرك‌هاي صنعتي بالغ بر 3800هكتار مي‌باشد.

با مدول‌بندي تصفيه‌خانه‌ها (متناسب با فعاليت واحدهاي صنعتي) ظرفيت آنها تعديل شده و بدين ترتيب از صرف هزينه‌هاي اضافي جلوگيري مي‌شود. ظرفيت مدول اول اين تصفيه‌خانه‌ها كه در دستور كار قرار دارد، بين 100 تا 1300متر مكعب در روز و ميزان آلايندگي آنها از نظر شاخص آلودگي COD بين 2000 تا بيش از 30000 ميلي‌گرم در ليتر مي‌باشد.

نوع فرآيند در اين تصفيه‌خانه‌ها بسته به شرايط آب و هوايي، ميزان زمين، امكانات، شرايط منطقه و ساير متغير‌ها بوده و شامل سيستم‌هايي نظير بركه‌هاي تثبيت، لاگون‌هاي هوادهي، لجن فعال دو مرحله‌اي، لجن فعال شده چسبيده، لجن فعال هوادهي گسترده (ممتد) و SBR در بخش هوازي و سيستم‌هايي نظير لاگون‌هاي بيهوازي، UASB، UABR، UAFB و Contact Process در بخش بيهوازي مي‌باشد.

در طراحي تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب شهرك‌هاي مازاد، عدم وابستگي به تجهيزات خاص الكترونيكي، سادگي در نگهداري و بهره‌برداري با توجه به ملاحظات واقع‌بينانه كشور و قابليت شوك‌پذيري بالا در مقابله با تخليه ناگهاني فاضلاب‌هاي صنعتي توجه خاص شده و سعي شده است طراحي‌ها بر اين اساس انجام شود.

علاوه بر موارد فوق براي فعاليت‌هاي ذيل نيز برنامه‌ريزي و اقدام شده است:

  • بررسي وضعيت پيشرفت فيزيكي عمليات اجرايي تصفيه‌خانه با انجام بازديدهاي مكرر و متناوب و تاكيد بر اتمام به موقع طرح‌ها طبق برنامه زمانبندي

  • بررسي وضعيت پيشرفت مطالعات طراحي تصفيه‌خانه‌ها با تشكيل جلسات متناوب دو هفته يكبار طبق برنامه‌ زمانبندي
  • انجام بازديد از شهرك‌هاي صنعتي استاني‌ و جمع‌آوري اطلاعات وضعيت و ميزان كارآيي شبكه‌هاي جمع‌آوري فاضلاب و تصفيه‌خانه‌ها

  • ايجاد سيستم مناسب جهت بهره‌برداري از تصفيه‌خانه‌ها با تهيه دستورالعمل‌هاي نمونه‌برداري و راهبري براي كادر تصفيه‌خانه‌ها به تفكيك تصفيه‌خانه‌هاي شهرك‌هاي مختلف

  • كنترل وضعيت تخليه پساب واحدهاي صنعتي (استفاده از كنتور و منهول‌هاي ويژه جهت اندازه‌گيري‌ها و نمونه‌برداري‌هاي لازم)

  • برنامه‌ريزي و اولويت‌بندي براي طراحي و اجراي تصفيه‌خانه فاضلاب در 150شهرك صنعتي ديگر طي پنج سال آتي
  • استقرار سيستم مديريت زيست‌محيطي ايزو 14000 در سه تصفيه‌خانه فاضلاب در شهرك‌هاي صنعتي كشور
  • استفاده از سيستم آبياري تحت فشار صرفه‌جو براي آبياري فضاي سبز در شهرك‌هاي صنعتي
  • غرس نهال‌هاي مقاوم در ايجاد توسعه فضاي سبز در شهرك‌هاي صنعتي
  • ايجاد پارك‌ها و بوستان‌هاي كوچك، اجراي طرح‌هاي مبلمان شهري، استفاده از گونه‌هاي زينتي و چمن‌كاري جهت زيباسازي و تلطيف محيط در شهرك‌هاي صنعتي

  • آموزش رابطين و كارشناسان زيست‌محيطي استان‌ها با برگزاري دوره‌هاي آموزشي و جلسات سه ماه يكبار بحث و تبادل نظر بين آنها

  • بررسي مطالعات ارزيابي زيست‌محيطي شهرك‌هاي صنعتي (براي شهرك‌هاي صنعتي با وسعت بيش از يك‌صد هكتار و شهرك‌هاي صنعتي واقع در محدوده مناطق ويژه زيستي)

  • بررسي‌هاي موردي كنترل آلودگي هوا در شهرك‌هاي صنعتي
  • تهيه و چاپ كتابچه علمي/كابردي آشنايي با بهره‌وري سبز در صنعت با تيراژ 5000جلد براي برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي صنعت و محيط‌زيست براي مديران واحدهاي صنعتي مستقر در شهرك‌ها

  • تهيه و چاپ كتابچه علمي/ كاربردي آشنايي با راكتورهاي بافل‌دار بي‌هوازي در تصفيه فاضلاب‌هاي صنعتي (با ارائه تجربيات كاربردي در شهرك‌هاي صنعتي) با تيراژ 5000 جلد جهت انتقال تجربيات تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب شهرك‌هاي صنعتي به جامعه علمي كشور

  • ظرفيت‌سازي بخش‌خصوصي كشور در زمينه طراحي، اجرا و بهره‌برداري از تصفيه‌خانه‌هاي فاضلاب صنعتي
  • حركت به سوي جنبه‌هاي ديگر مسائل زيست‌محيطي شهرك‌ها نظير بهينه‌سازي در مصرف انرژي در واحدهاي صنعتي مستقر در شهرك‌ها، توليد پاك‌تر، بهره‌وري سبز و ...

ضمنا با توجه به اقدامات زيست‌محيطي صورت گرفته طي پنج سال گذشته، در مجموع 17 لوح صنعت سبز (شهرك صنعتي سبز) توسط سازمان حفاظت محيط‌زيست به شهرك‌هاي صنعتي سراسر كشور اهدا شده و به پاس تلاش‌هاي زيست‌محيطي انجام شده در سال 84، جايزه دوم ملي محيط زيست ايران توسط رياست وقت سازمان حفاظت محيط‌زيست كشور به سازمان صنايع كوچك و شهرك‌هاي صنعتي ايران اهدا گرديد.

1