كار دولت بايد تسهيل كسب‌وكار باشد عنوان

 گفتگو با عزت‌ا... صابري، صادركننده نمونه

نويسنده

 روزنامه دنياي اقتصاد شماره 1430

مرجع

 

چند سال است از كساني كه از زيارت كربلا برمي‌گردند، مي‌شنويم كه كولر برفاب در عراق فراوان ديده مي‌شود يا مثلا از حجاج شنيده‌ايم كه ساك‌هاي تبليغاتي برفاب را در دست زائران غيرايراني ديده‌اند. گويا در اين سال‌ها بازارهاي گسترده‌اي را هدف گرفته‌ايد...

البته بازار ما محدود نيست و مثلا در عراق حضورمان خيلي جدي است و اصلا قصد نداريم بازار را به رقباي خارجي بدهيم؛ اما در صنايعي مانند لوازم خانگي كه به شبكه توزيع و خدمات گسترده‌اي نياز دارد، اصولا ورود به بازار جديد و استقرار در آن دشوارتر و پرهزينه‌تر است.

اصولا در بسياري از شرايط، استراتژي تمركز بازار بر استراتژي توسعه بازار ارجح است و ورود به بازارهاي جديد بايد با احتياط و مطالعه انجام شود؛ به همين دليل ما وقتي وارد بازاري شديم، مصرف‌كننده را رها نمي‌كنيم؛ يعني بايد قدر بازار فتح‌شده را دانست.

صادرات كاري كوتاه‌مدت و زودگذر نيست. يكي از خطاهاي صادرات ايراني اين است كه بنگاه‌ها در بدو ورود به‌دنبال سودآوري مطلوب هستند. صادرات در سال‌هاي اول ممكن است تنها سرمايه‌گذاري باشد.

  • با اين ديدگاه شما پس از ورود به بازار، براي حفظ آن چه‌ مي‌كنيد؟

ما تلاش كرده‌ايم با افزايش روزافزون كيفيت محصولات و توجه به خواسته‌هاي مشتري، جايگاه خود را به عنوان يك برند ايراني معتبر تثبيت كنيم.

شما شعار «رضايت مشتري» را زياد مي‌شنويد، اما اگر در بازار رقابتي به خواست مشتري بي‌توجه بمانيد، مرگ‌تان حتمي است. رصد كردن خواسته‌هاي مشتريان از هر كاري واجب‌تر است. مصرف‌كننده‌ها نيازهاي متعدد و متغيري دارند كه لحظه‌اي نبايد از آن غافل ماند...

  • حتي در كشوري مانند عراق؟

شك نكنيد. عراق برخلاف تصور خيلي‌ها محل رقابت شديد سازندگاني از كشورهاي مختلف است؛ از تركيه، چين، هند، سوريه، كره، آمريكا و... باورتان نمي‌شود كه بازار كشوري مانند عراق تا چه حد رقابتي و خواسته‌هاي مشتريان چه‌قدر در حال تغيير است.

ميزان تنوعي كه ما در طراحي محصولات صادراتي خود ايجاد مي‌كنيم، در مقايسه با بازار داخل چشمگير است. ما در اين بازارها بايد با توليدكنندگان حرفه‌اي و مطرح كه هر كدام از يك فرهنگ و با يك استراتژي وارد مي‌شوند، رقابت كنيم.

با هجوم وسيع كالاهاي چيني به بازارهاي جهاني و دشوار شدن شرايط رقابت، حفظ بازار‌هايي كه زماني به آنها وارد شده‌ايم، دشوارتر شده و ما با استراتژي كاهش قيمت تمام‌شده در عين بهبود كيفيت محصول در سطح مقبول، توانسته‌ايم علاقه مصرف‌كنندگان را به برند خود حفظ كنيم؛ اما با وجود اين ميزان رقابت، باز هم با چالش جديدي روبه‌رو هستيم: صادرات محصولاتي تقلبي با نام و نشان برفاب.

  • يعني در آن بازار برند شما را جعل مي‌كنند؟

به شدت. برخي قطعات چيني با برند جعلي برفاب وارد بازار مي‌شود و متاسفانه برخي از سازندگان داخلي نيز محصول خود را با نام خود وارد بازار مي‌كنند و در آنجا پلاك محصول را با پلاك تقلبي برفاب عوض كرده به نام برفاب مي‌فروشند.

اين محصولات بي‌كيفيت اعتبار برند ما را مخدوش مي‌كند. حالا شما تصور كنيد كه در شرايطي‌كه توانسته‌ايم با وجود هجوم سرسام‌آور كالاهاي غيرايراني به بازار هدف، در رقابت با آن همه «گرگ باران‌ديده» پيروز ميدان باشيم، متاثر شدن از تقلب شركت‌هاي وطني اسف‌بار است.

اميدوارم همان‌طور كه آقاي نهاونديان نيز در مراسم روز صادرات گفتند، در سياست‌هاي تشويقي، تشويق چهره‌سازان و تنبيه چهره‌سوزان مدنظر قرار گيرد.

  • كار را از مراحل قانوني پي گرفته‌ايد؟

بله، در عراق در مرحله پيگيري هستيم، ولي در ايران، ما هم مثل ديگران در هزارتوهاي ديوان‌سالاري گير مي‌كنيم. ببينيد، صادرات يك مساله ملي است. صادركننده‌اي كه پرچم كشوري را بر دوش دارد، آبروي كشورش را در بازار خارجي در دست گرفته. در مقام صادركننده شما حق نداريد براي كسب سود بيشتر با اعتبار ملت و كشورتان بازي كنيد.

ما تمام تلاش خود را مي‌كنيم كه نماينده شايسته ايران در بازارهاي هدف باشيم. در اين مورد خاص نيز موضوع به آبروي كشور برمي‌گردد. سيستم حقوقي بايد در پي‌گيري حقوق شركتي كه در اين حد وارد بازارهاي منطقه شده و نام و فرهنگ و اقتدار يك كشور را با خود به بازار هدف برده، جدي‌تر باشد.

در همه فرآيندهاي دولتي و اداري، هيچ فرقي بين ما شركت‌هايي كه ده‌ها عنوان برگزيده كشوري داريم با ديگران نيست. در همه مراجعات اداري به چشم متهم به ما نگاه مي‌كنند و به دنبال ايراد گرفتن مي‌گردند.

حمايت‌هاي دولت از صادركنندگان بايد روي اين زمينه‌ها متمركز شود. دولت بايد كسب‌وكار را براي توليدكنندگان تسهيل كند. بسياري از توليدكنندگان و صادركنندگان واقعي از دولت كمك مالي يا يارانه نمي‌خواهند؛ صادركننده واقعي خودش بلد است رقابت كند. آنها فقط مي‌خواهند كه دولت كسب‌وكار را تسهيل كند.

  • جايگاه صادراتي شما در بين توليدكنندگان لوازم خانگي كجاست؟

گويا صادرات ما از مجموع صادرات همه شركت‌هاي ديگر در اين صنعت بيشتر است. در سال گذشته نزديك به پنجاه ميليون دلار ارزآوري داشته‌ايم.

  • از لحاظ بازار‌شناسي و بازارداري چه كارهايي كرده‌ايد؟

بازار اصلي ما در سال‌هاي گذشته عراق بوده، اما به كشورهاي ديگر نيز صادرات داشته‌ايم. از نظر بازارشناسي بازارهاي منطقه را رصد مي‌كنيم و در وقت مناسب در خصوص تنوع بازار نيز اقدام خواهيم كرد، اما از نظر بازارداري هر آن‌چه از دست‌مان بربيايد مي‌كنيم.

در سال‌هاي پس از فروپاشي رژيم صدام كه ما صادرات خود را به عراق شروع كرديم، برند ما با مردم عراق ارتباط خوبي برقرار كرده است. نرديكي فرهنگي ما با مردم اين كشور همسايه نوعي همدلي دوجانبه ايجاد مي‌كند و ما كوشيده‌ايم محبوب مردم آن كشور باشيم. به هيچ عنوان قصد نداريم اين جايگاه را از دست بدهيم.

اين كار را هم در فعاليت‌هاي توليدي خود و هم با برنامه‌هاي ترويج (Promotion) دنبال مي‌كنيم. ما حتي براي حفظ بازار صادراتي، سرمايه‌گذاري‌هاي سنگيني كرده‌ايم تا سبد محصولات خود را تكميل كنيم؛ يعني در كنار انواع آبگرمكن مخزني، كولر آبي و بخاري گازي، يخچال فريزر و لباس‌شويي را عمدتا به‌خاطر بازار خارجي راه‌اندازي كرده‌ايم. اين سرمايه‌گذاري‌ها به‌شدت مخاطره‌آميز بوده، اما فكر مي‌كنم مخاطره‌جويي پيش‌نياز صادرات است.

  • با بحران مالي جهاني چه مي‌كنيد؟

تصور مي‌كنم اين بحران به دليل فاصله اقتصاد ايران از اقتصادهاي باز، هنوز به‌طور كامل به ايران نرسيده، ولي به‌هرحال آثار آن كاملا محرز است و توليدكنندگان و حتي بسياري از صادركنندگان نمونه امسال مشكلات مالي دارند.

ما در برفاب از مشكلات گذشته‌ايم، اما مساله نقدينگي بنگاه‌هاي توليدي يك معضل جدي است كه هنوز باقي مانده. سياست‌هاي بانكي توليدكنندگان را با كمبود نقدينگي روبه‌رو مي‌كند و اين بدترين مشكل است. يكي از مهم‌ترين كارها براي تسهيل كسب‌وكار، سياست‌گذاري‌هاي پشتيبان توليد است.

  • دو ميليارد دلار وعده رييس جمهور، در روز صادرات براي پرداخت تسهيلات به صادركنندگان و همچنين تخصيص يك ميليارد دلار براي تشكيل مراكز تجاري ايران در خارج از كشور را چه‌گونه ارزيابي مي‌كنيد؟

اول بگذاريد نكته‌اي را بگويم: من ديگر خسته شده‌ام از اين‌كه همه مردم صبح تا شب دارند درباره سياست‌هاي اشتباه دولت‌هاي فعلي يا قبلي و محدوديت‌هاي قانوني حرف مي‌زنند و دولت‌ها را مقصر همه مشكلات مي‌دانند.

كار روزانه بسياري از مديران خصوصي، شده گله‌گذاري از سياست‌هاي دولتي! شخصا البته درباره اين سياست‌گذاري‌ها خيلي حرف دارم، اما همه اين‌ها نبايد باعث شود كه ما در پي كارهايي كه از دست خودمان برمي‌آيد نباشيم

درباره قول‌هاي داده‌شده بايد در انتظار اجراي اين تصميمات بنشينيم. فعاليت‌هايي مانند تشكيل مراكز تجاري في‌نفسه و از نظر تئوريك مفيد است، اما در عمل همه‌چيز به كيفيت اجرا برمي‌گردد.

دادن تسهيلات نيز مي‌تواند مشكلات واحدها را كم كند، اما يادمان باشد كه حل ريشه‌اي بسياري از مشكلات با اصلاح سياست‌گذاري‌هاي كلان ممكن است. كمك‌هاي مالي تنها مسكن‌هايي مقطعي هستند.

1