|
قارچ از جمله محصولات خوش خوراكي است كه در سبد غذايي برخي خانوادههاي ايراني جايگاه ويژهيي پيدا كرده است. طي سالهاي گذشته به دليل تغييرات الگوهاي غذايي ايرانيان از غذاهاي سنتي به سمت غذاهاي جديدتر، مصرف قارچ رونق بيشتري پيدا كرده و همين امر منجر به استقبال روزافزون بسياري از علاقمندان به پرورش اين محصول شده است.
اولين مزرعه صنعتي پرورش قارچ كشورمان در سال 1337 با ظرفيت 10 تن در سال و دومين مزرعه در سال 1353 با ظرفيت 50 تن در سال آغاز به فعاليت كرد.
پس از انقلاب بين سالهاي 64 تا 68 تعداد هفت مزرعه، بين سالهاي 69 تا 73 تعداد 45 مزرعه، بين سالهاي 74 تا 78 تعداد 22 مزرعه، بين سالهاي 79 تا 81 تعداد 23 مزرعه و بين سالهاي 82 تا 85 تعداد 74 مزرعه در كشورا حداث شده است كه از اين تعداد 171 مزرعه را مزرعه قارچ خوراكي دكمهاي تشكيل ميدهد.
به گفته برخي دستاندركاران پرورش قارچ در كشور، به دليل پرداخت وام از تسهيلات زودبازده، موجي از ساخت مزارع پرورش قارچ در كشور شروع شده كه لازم است در اين زمينه توجهات لازم در نظر گرفته شود چراكه با به توليد رسيدن اين مزارع شاهد افزايش توليدي بيش از تقاضاي بازار خواهيم بود كه در اين صورت پرورشدهندگان با بحراني جدي روبهرو خواهند شد.
براساس اين گزارش تهران با 46 مزرعه در مقام اول پرورش، اصفهان با 36 مزرعه در مقام دوم و زنجان با 14 مزرعه در جايگاه سوم توليد قارچ قرار دارند.
از لحاظ سطح زيركشت نيز تهران با 87 هكتار سطح زير كشت داراي رتبه اول، اصفهان با 21 هكتار سطح زيركشت رتبه دوم و همدان با دارا بودن 18 هكتار سطح زير كشت داراي رتبه بعدي بعد از تهران و اصفهان قرار دارد.
به نظر ميرسد با توجه به افزايش توليدي كه طي سالهاي گذشته شاهد آن بودهايم و سيل متقاضيان به ساخت مزارع پرورش قارچ بهتر است براي صادرات اين محصول ارزشمند و همچنين افزايش مصرف سرانه آن در كشور از طريق سهل الوصول كردن دسترسي به آن براي مصرف كنندگان برنامهريزيهاي اساسي صورت گيرد.
هرچند مصرف قارچ در كشور طي سالهاي گذشته رشد داشته است ولي مصرف سرانه 400 گرمي قارچ در كشورمان در مقابل مصرف سرانه بين سه تا چهار كيلوگرمي كشورهاي اروپايي رقم بسيار پاييني است و بايد فكري براي افزايش آن انديشيده شود.
بعد از انقلاب در سال 1364 توليد قارچ در كشورمان به 250تن، سال 1370 به يك هزار و670 تن، درسال 1375 به پنج هزار و 300 تن، در سال 1380 به 12 هزار تن و در سال گذشته نيز توليد كشورمان به 28 هزار تن رسيده است كه به اين ترتيب و براساس اين آمار و ارقام طي پنج سال گذشته رشد بالايي در توليد قارچ كشورمان مشاهده ميشود.
در اين بين پرورشدهندگان نيز با مشكلاتي روبهرو هستند كه مهندس محمدرضا نوربخشي ـ رييس هيات مديره تعاوني توليدكنندگان قارچهاي خوراكي ـ در گفتوگو با خبرنگار ايسنا، با اشاره به اين مشكلات ضمن اينكه متوسط برداشت اين محصول در كشورمان را 5/14 كيلو در متر مربع ذكر كرد، گفت: با برنامهريزي براي بازسازي مزارع طي پنج سال و تغيير تجهيزات اين مزارع و اتوماتيك كردن سيستمها ميتوانيم راندمان توليد را به 20 كيلوگرم در هر متر مربع افزايش دهيم كه در اين زمينه بايد حمايتهاي لازم از پرورش دهندگان صورت گيرد.
وي كمبود نقدينگي براي خريد مواد اوليه را از ديگر مشكلات پرورشدهندگان قارچ در كشور ذكر كرد و گفت: پرورشدهندگان قارچ بايد مواد اوليه خود را در فصل زمستان خريداري و در طول يكسال مصرف كنند كه اگر اين مواد اوليه از طريق سيستمهاي بانكي و با سهولت به توليدكنندهها نرسد مشكلاتي را براي آنها ايجاد ميكند.
نوربخش خاطرنشان كرد: در حال حاضر كشور ما با توليد 28 هزار تن در رتبه 17 از بين 62 كشور توليدكننده قارچ جهان قرار گرفته است كه با برنامهريزي مناسب ميتوانيم اين توليد را به 70 هزار تن افزايش داده و در جايگاه دهم و جزو كشورهاي برتر توليدكننده قارچ در جهان قرار گيريم.
وي با بيان اينكه توليد امسال ممكن است به 29 تا30 هزار تن افزايش يابد، ادامه داد: با روندي كه در پيش داريم تا 10 سال آينده به توليد 70 هزار تن ميرسيم.
در حال حاضر كشور چين با توليد يك ميليون و 300 هزار تن مقام اول، آمريكا با 390 هزار تن مقام دوم، هلند با 290 هزار تن مقام سوم را دارا هستند.
رييس هيات مديره تعاوني توليدكنندگان قارچهاي خوراكي صادرات قارچ كشورمان در سال جاري را حدود 400 تن پيشبيني كرد و گفت: عمدتا صادرات كشورمان به عراق، گرجستان و امارات صورت ميگيرد ولي بيشتر توليد كشورمان در داخل كشور مصرف ميشود.
شايد قيمت قارچ در كشور عاملي براي پايين بودن مصرف آن نسبت به ساير محصولات باشد كه در اين زمينه نيز مهندس نوربخشي در گفتوگو با ايسنا تصريح كرد: در حال حاضر قيمت قارچ فلهاي در ميادين ميوه و ترهبار دو هزار و 150 تومان است كه با توجه به قيمت تمام شده 1300 تا 1400 توماني اين محصول، اين رقم اصلا بالا نيست چراكه قيمت تمام شده قارچ در اروپا 5/2 دلار است.
وي با اشاره به اينكه در حال حاضر 20 تا 30 درصد قيمت مواد اوليه پرورش اين محصول افزايش يافته است، اضافه كرد: سعي كردهايم با راندمان توليد، اين قيمتها را ثابت نگه داريم.
نوربخش تصريح كرد: آن چيزي كه توليدكننده ما از فروش اين محصول دريافت ميكند بطور متوسط يك هزار و 750 تومان است و بقيه بدست واسطهها ميرسد.
در كنار پرورش قارچ دكمهاي تاكنون 118 مزرعه پرورش قارچ صدفي نيز بصورت كوچك و غير صنعتي و ابتدايي در كشور و در استانهاي گيلان و مازندران تاسيس شده كه حدود يك هزار و 500 تن نيز توليد دارند.
قارچ صدفي نيز همچون قارچ دكمهاي از جمله قارچهاي خوراكي است كه شايد در برخي موارد از پروتئين بيشتري برخوردار است ولي در ايران به دليل آشنا بودن مردم با قارچ دكمهاي مصرف چنداني ندارد؛ اين در حاليست كه در اروپا قارچ صدفي توليد بيشتري دارد و از استقبال بالاتري برخوردار است.
توليد و پرورش قارچ از لحاظ اشتغالزايي نيز حائز اهميت است چراكه هر يك هكتار مزرعه قارچ 160 نفر نيرو جذب ميكند كه با گسترش آگاهانه مزارع، ميتوان به توليد ناخالص داخلي كشور اضافه و اشتغال پايداري را نيز در جامعه ايجاد كرد.
|