Object reference not set to an instance of an object. نظام جامع اطلاع‌رساني اشتغال

صفحه اصليدرباره ماتماس با مابازگشتوب سرويس

 


تعداد بازديد: 7404                                               
تاثير تمركز صادرات بر نوسانات تجاري و درآمد
مقاله منبع
تاثير تمركز صادرات بر نوسانات تجاري و درآمد عنوان
محمد اقبال‌نيا نويسنده
1386/09/19 تاريخ

پيوستن اقتصادهاي كوچك به سيستم تجارت جهاني، يكي از مباحث مطرح است. موضوعات مرتبط با كشورهاي كوچك، براي چندين دهه در ادبيات اقتصادي مورد بررسي قرار گرفته است.

خلاصه
روزنامه سرمايه مرجع

    چاپ   ارسال براي دوستان

پيوستن اقتصادهاي كوچك به سيستم تجارت جهاني، يكي از مباحث مطرح است. موضوعات مرتبط با كشورهاي كوچك، براي چندين دهه در ادبيات اقتصادي مورد بررسي قرار گرفته است.

دليل توجه به ممالك كوچك، به اين باور عمومي‌باز مي‌گردد كه به سبب برخي ويژگي‌هاي اين كشورها، آن‌ها به ميزان بيش‌تري در معرض آسيب قرار داشته و ممكن است در جريان فرآيند جهاني شدن به آساني صدمه ببينند. با اين همه، در مورد اين موضوع ميان محققان اتفاق نظر كاملي وجود ندارد. برخي چنين استدلال مي‌كنند كه كوچك بودن در جهان كلان امروز يك نقطه ضعف است.

به عنوان نمونه، كشورهاي كوچك نمي‌توانند از صرفه‌جويي در مقياس در زمينهء توليد و نيز در حيطهء خدمات بهره‌مند شوند. اين كشورها خصوصا در رابطه با بلاياي طبيعي و شوك‌هاي اقتصادي آسيب‌پذيري بالاتري دارند، اما بر پايهء برخي مطالعات ديگر، كوچك بودن در دنياي پويا و در حال تغيير امروز يك امتياز است.

كشورهاي كوچك مي‌توانند به سرعت در برابر تغييرات اقتصاد بين‌المللي واكنش نشان داده و خود را به آساني با الزامات آن تطبيق دهند. زماني كه جمعيت يك كشور از تنوع كم‌تري برخوردار باشد، فرآيند تصميم‌گيري زودتر و با انعطاف‌پذيري بيش‌تري صورت خواهد گرفت.

هرچند در مورد اين عبارت كه «كوچك زيباست»، توافق جامعي وجود ندارد، اما در ادبيات موضوعي، زماني كه در مورد ويژگي‌هاي مشترك كشورهاي كوچك سخن به ميان مي‌آيد، تا اندازهء زيادي اتفاق نظر وجود‌دارد. در اكثر كشورهاي كوچك، شاخص‌هاي اجتماعي و تحصيلي نسبتا مناسب است.

مضافا اين‌كه به صورت سيستماتيك به نظر مي‌رسد توليد ناخالص داخلي سرانه و نرخ رشد GDP ، در كشورهاي كوچك بدتر از كشورهاي بزرگ نباشد. هرچند در عمل، برخي از محققان، در رد موارد اخير استدلال‌هايي دارند.اقتصادهاي كوچك از تجارت آزادانه‌تري برخوردار هستند زيرا براي تامين نيازهاي داخلي خود به واردات بيش‌تري اتكا دارند. صادرات روي بخش‌هاي محدودي متمركز است و اقتصاد‌هاي كوچك در مقايسه با كشورهاي بزرگ در معرض نوسانات درآمدي بيش‌تري قرار دارند.

تحقيقات موجود و از جمله تحقيق انجام‌شده توسط Easterly و Kraay در سال 2000 ميلادي، چنين نتيجه‌گيري مي‌كند كه نوسانات بالاي درآمد در اقتصادهاي كوچك عمدتا متاثر از باز بودن اقتصاد آن‌هاست و تمركز صادرات نقش كم اهميتي را در اين زمينه بازي مي‌كند.

در عوض مقالهء حاضر، چنين استدلال مي‌كند كه تمركز صادرات به دليل تاثيراتي كه روي نوسانات تجاري دارد، تاثير قابل توجهي روي نوسان درآمد كشورهاي كوچك بر جاي مي‌گذارد. باز بودن اقتصاد كشورها به تنهايي داراي تاثير مستقيم و مثبت بر نوسان درآمدهاست. اگر اقتصادهاي كوچك قادر به متنوع ساختن صادرات خود باشند، آنگاه قادر خواهند بود تا نوسان درآمدهاي خود را كاهش دهند. اين امر احتمالا روي رشد اقتصادي كشورها تاثير مستقيم بر جاي خواهد گذاشت، زيرا همان‌طور كه در ادبيات اقتصادي نشان داده شده است، نوسان درآمدها براي رشد اقتصادي مضر است.

  • باز بودن اقتصاد، رشد اقتصادي و نوسان درآمدها در اقتصادهاي كوچك

عبارت «اقتصادهاي كوچك» از جهات مختلف در ادبيات موضوعي مطرح بوده است و معيارهاي مختلفي براي تعريف آن به كار رفته است. برخي از اين شاخص‌ها شامل اندازهء جمعيت، مساحت كشور و GDP است. اندازهء جمعيت به عنوان رايج‌ترين معيار مطرح است.

GDP معمولا به عنوان معياري براي تعيين اندازهء بازار به كار مي‌رود زيرا ميزان تقاضاي داخلي را منعكس مي‌كند. در مقالهء حاضر از متغير جمعيت براي سنجش اندازهء اقتصاد استفاده شده است. عبارت «كشورهاي خرد» ( micro states ) در مورد اقتصادهايي با جمعيت كم‌تر از _5/1 ميليون نفر و عبارت «كشورهاي كوچك» ( small states ) براي اقتصادهاي با جمعيت 5/1 تا پنج ميليون نفر استفاده شده است.

هر چه عوامل اقتصادي (زمين و نيروي كار) كم‌تر باشد، توليد محصولات متنوع تر در آن اقتصاد دشوارتر خواهد بود. هرچه بازار يك كشور ( GDP ) كوچك‌تر باشد، امكان توليد محصولات سودآور با توجه به صرفه جويي در مقياس كم‌تر خواهد بود، بنابراين اقتصادهاي كوچك بايد به ميزان زيادي به تجارت خارجي و سرمايه‌گذاري خارجي اتكا كنند تا بتوانند بر محدوديت‌هاي خود در زمينهء مقياس غلبه كنند.

مراجعه به آمار و ارقام نيز مطلب اخير را تاييد مي‌كند. در فاصلهء سال‌هاي 1980 تا 2000 ميلادي، در حالي كه نسبت تجارت خارجي به GDP در كشورهاي كم‌تر از 5/1 ميليون نفر بيش از 100 برابر بوده است، نسبت اخير در كشورهاي با جمعيت بيش از 25 ميليون نفر به حدود 40 مرتبه كاهش يافته است.

Ramey در سال 1995 نشان داد كه نوسان درآمدها داراي تاثيرات منفي زيادي بر رشد اقتصادي كشورهاست. براساس نمونهء انتخاب شده توسط آنان، كشورهاي با نوسانات درآمدي بالاتر، به طور ميانگين از رشد اقتصادي پايين‌تري برخوردار بوده‌اند. نتيجهء اخير حتي پس از لحاظ كردن و كنترل ويژگي‌هاي خاص اين كشورها نيز برقرار بوده است.

Aizenman و Marion 19999)، نيز همين نتيجه را با آزمون روي كشورهاي در حال توسعه تاييد كرده‌اند. مضافا اين‌كه آن‌ها دريافتند نوسانات درآمدي روي سرمايه‌گذاري بخش خصوصي نيز اثر منفي بر جاي مي‌گذارد و نهايتا به كاهش سرمايه‌گذاري مي‌انجامد.

نتايج مقالهء پيش رو، اين موضوع را كه اقتصادهاي كوچك‌تر از نرخ رشد اقتصادي پايين‌تري برخوردار هستند، تاييد نمي‌كند. Easterly و Kraay 20000)، رابطهء ضعيف ميان اندازهء اقتصاد و رشد اقتصادي را چنين توضيح مي‌دهند كه آزاد بودن تجارت داراي تاثير مثبت مهمي روي رشد GDP است. آن‌ها همچنين دريافتند كه نوسانات GDP براي رشد GDP بسيار نامطلوب است.

اقتصادهاي كوچك به باز بودن و آزادي تجاري گرايش دارند و همين امر موجب تحريك فعاليت‌هاي اقتصادي و رشد مي‌شود. از سوي ديگر، به صورت همزمان، باز بودن تجارت يكي از دلايل اصلي نوسانات GDP بوده كه خاص اقتصادهاي كوچك بوده و براي رشد اقتصادي مضر است.

چنين استدلال مي‌كنند كه در كشورهاي كوچك، اثرات مثبت و منفي باز بودن تجارت، يكديگر را خنثي مي‌كنند. اين امر يافته‌هاي آن‌ها را مبني بر اين‌كه كوچك‌بودن اثر مهمي ‌بر رشد اقتصادي ندارد; توجيه مي‌كند، اما بايد توجه داشت كه آزادي تجاري، تنها دليل نوسانات بالاي درآمدي مشاهده شده در اقتصادهاي كوچك نيست.

مقالهء حاضر نشان مي‌دهد كه آزادي تجاري به تنهايي نوسانات درآمدي مشاهده شده در اقتصادهاي كوچك را توضيح نمي‌دهد. همين طور كه قبلا هم اشاره شد، تمركز صادرات نيز بخشي از داستان است، بنابراين اين امكان وجود دارد تا با به كار بردن سياست‌هايي براي تنوع صادرات، از نوسانات درآمدي ناشي از صادرات جلوگيري كرد.

اين امر در مورد اقتصادهاي بزرگ كه بر روي صادرات يك يا چند محصول خاص تمركز دارند نيز مصداق دارد. مطابق داده‌هاي تحقيق حاضر، ملاحظه مي‌شود در حالي‌كه تعداد محصولات صادراتي در كشورهاي با جمعيت كم‌تر از 5/1 ميليون نفر به حدود 40 نوع محصول محدود شده است، در كشورهاي با جمعيت 5/1 تا پنج ميليون نفر، تعداد محصولات صادراتي به حدود 110 نوع محصول افزايش يافته و به‌همين ترتيب در كشورهاي با جمعيت 10 تا 25 ميليون نفر حدود 140 نوع محصول و در كشورهاي با جمعيت بالاي 25 ميليون نفر به حدود 180 نوع محصول افزايش مي‌يابد.

انتظار مي‌رود كه تمركز صادراتي زياد، منجر به نوسانات تجاري بيش‌تري شود. تغيير در قيمت يك محصول صادراتي مهم، مي‌تواند تاثير قابل‌توجهي بر روي كل تراز تجاري و كل اقتصاد داشته باشد. اين امر در كشورهاي كوچكي كه به صادرات كالاي محدود و يا نفت وابسته هستند كاملا مشهود است.

  • بازنگري بر نوسان درآمدها

در بخش‌هاي قبلي بيان شد كه اقتصادهاي كوچك‌تر با داشتن دو ويژگي آزادي تجاري بالاتر و تمركز صادراتي بيش‌تر، از ساير كشورها متمايز هستند. اين يافته‌ها از آن‌جا ناشي مي‌شود كه اين كشورها به لحاظ امكانات لازم براي متنوع ساختن توليدات خود با محدوديت‌هايي مواجه هستند.

بنابراين آن‌ها براي تامين تقاضاي داخلي خود به واردات بيش‌تري متكي هستند. همچنين اين كشورها براي متنوع ساختن ساختار صادراتي خود نيز با دشواري‌هاي افزون‌تري مواجه هستند. وجه مشخصهء ديگر اقتصادهاي كوچك، نوسانات بيش‌تر درآمدهاي آن‌هاست. اكنون اين پرسش به‌وجود مي‌آيد كه آيا سه متغير اخير يعني نوسان درآمدها، آزادي تجاري و تمركز صادرات با يكديگر مرتبط هستند؟ براي اين منظور از تحليل رگرسيون استفاده مي‌كنيم.

رگرسيون مشابهي را انجام داد. نتايج كار وي نشان داد كه «مواجهه با ريسك بيروني» با نوسانات GDP رابطهء مستقيم دارد. در كار Rodrik ، ريسك بر اساس نوسانات تجاري موزون شده برحسب ميزان آزادي تجاري كشورها، مورد سنجش قرار گرفت. به بيان ديگر، هر چه شرايط تجاري يك كشور پر نوسان تر و اقتصاد آن آزادتر باشد، درآمدهايش در معرض نوسان بيش‌تري قرار دارد.

Easterly و Kraay 20000) نيز نشان دادند نوسانات موزون شرايط تجاري، تاثير مهمي‌ بر نوسان درآمدها دارد. آن‌ها در مدل‌هاي رگرسيوني خود، به كشورهاي صادركنندهء كالاها و نفت نيز توجه كردند; زيرا اين كشورها، به دليل افت و خيز قيمت‌ها، به ميزان بيش‌تري در معرض نوسانات شرايط تجاري قرار دارند.

نتايج تحقيق آن‌ها نيز نشان داد حتي پس از كنترل شرايط نوسانات تجاري، نوسان درآمدها در كشورهاي كوچك در مقايسه با كشورهاي بزرگ به مراتب بيش‌تر است. آن‌ها چنين نتيجه‌گيري مي‌كنند كه اين امر به خاطر ويژگي ذاتي كشورهاي كوچك در داشتن شرايط باز تجاري است.

ما در مقالهء حاضر با اضافه كردن معياري براي تمركز صادرات به عنوان يك متغير مستقل نشان داده‌ايم كه در كشورهاي با تمركز صادراتي بالا، نوسانات تجاري و نهايتا نوسان درآمدها بيش‌تر است.

نتيجه‌گيري

مقالهء حاضر نشان مي‌دهد كه اقتصادهاي كوچك، با دو ويژگي آزادي تجاري بيش‌تر و تمركز صادرات شناسايي مي‌شوند. اين يافته‌ها قبلا نيز در ادبيات موضوعي مورد اشاره بوده است كه منعكس‌كنندهء محدوديت‌هاي اقتصادهاي كوچك در متنوع ساختن توليداتشان است، بنابراين اين كشورها ناگزير هستند تا در مقايسه با ساير كشورها بر واردات بيش‌تري تكيه كنند تا بتوانند از اين طريق نيازهاي داخلي كشور خود را پاسخ دهند.

همچنين اين كشورها براي متنوع ساختن ساختار صادراتي خود با دشواري‌هاي بيش‌تري مواجه هستند. اقتصادهاي كوچك از طريق نوسانات زياد درآمدي نيز قابل شناسايي هستند.

اقتصادسنجي صورت گرفته در مقالهء حاضر نشان مي‌دهد كه تمركز صادرات داراي تاثير مثبت و مهمي ‌بر روي نوسانات تجاري است. اين تاثير زماني كه صادرات بر روي كالاها و نفت متمركز باشد، بيش‌تر خواهد بود; زيرا نوسان قيمت اين محصولات بيش‌تر است. به بيان ديگر، هر چه صادرات يك كشور متمركزتر باشد، شرايط تجاري آن كشور پرنوسان‌تر خواهد بود، به ويژه اگر صادرات بر روي كالاها متمركز باشد.

نوسانات تجاري و آزادي تجاري كشورها بر روي نوسان درآمدهاي آن‌ها موثر است، بنابراين مي‌توان نوسانات بالاي درآمدي در اقتصادهاي كوچك را بر اساس سطوح بالاي آزادي تجاري آن كشورها و فقدان تنوع صادراتي توضيح داد. توليد ناخالص داخلي سرانه بر روي نوسان درآمدها تاثير منفي بسزايي دارد.

اين امر مي‌تواند توجيهي براي آن باشد كه چرا كشورهاي ضعيف، باوجود نداشتن آزادي تجاري قابل توجه، از نوسانات بالاي درآمد رنج‌مي‌برند. تحقيقات نشان مي‌دهد كه نوسان درآمدها بر رشد اقتصادي اثر منفي دارد، بنابراين اقتصادهاي كوچك و ضعيف از متنوع ساختن صادرات خود منتفع خواهند شد. البته اين امر در برخي اقتصادهاي خرد به دليل محدوديت امكانات امكان‌پذير نخواهد بود.



حركت به چپ
حركت به راست


سازمان سرمايه گذاري و كمكهاي اقتصادي و فني ايران

 
http://www.investiniran.ir/
 

سازمان سرمايه گذاري و كمكهاي اقتصادي و فني ايران

 
http://www.investiniran.ir/
 

سايت وزارت جهاد كشاورزي

 
http://amar.maj.ir/Portal/Home/Default.aspx?Catego
 

اتاق بازرگاني صنايع و معادن ايران

 
http://www.tccim.ir/RulsProvDetail.aspx?id=567
 

اتاق بازرگاني،‌صنايع و معادن و كشاورزي تهران

 
http://www.tccim.ir/ImpExpStats.aspx?slcImpExp=Imp
 

بانک توسعه صادرات ايران

 
http://www.edbi.org/bank_introduction-corresponden
 

پايگاه اطلاع‌رساني حقوق‌دانان

 
http://www.hoghooghdanan.com/iran-codes/trade.htm
 

سازمان امور اقتصادي و دارايي استان لرستان

 
http://www.lor-mefa.gov.ir/laws/ShowPLst.asp?DN=3&
 

سازمان بازرگاني استان فارس

 
http://www.irtp.com/farsi/data.asp?address=laws/Ex
 

سايت اطلاع رساني تجارت استان كرمان

 
http://www.kermantejarat.com/farsi/amar.asp
 

سايت اطلاع رساني تجارت استان كرمان

 
http://www.kermantejarat.com/farsi/transport.asp
 

شبكه نقطه تجارى ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=3
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=1
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/references/statistics/am
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=6
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=6
 

شركت بازرگاني دولتي ايران

 
http://www.gtcir.com/grain/epgd_doc/Essay/Commerci
 

صندوق ضمانت صادرات ايران

 
http://www.egfi.org/EGFI1/index.htm
 

كميته مطالعات حقوق تكنولوژي

 
http://www.tco.ir/law/Farsi/Regulation/Internal/kh
 

گمرك جمهوري اسلامي ايران

 
http://www.irica.org
 
1 2


آشنايي با برخي مفاهيم و واژه هاي مورد عمل در بازرگاني خارجي

عملكرد صنايع كوچك (تجربه هندوستان)

الزامات سياست توسعه صادرات و امور نمايشگاهي

تأثير قيمت تضمينى بر صادرات محصولات كشاورزى

تأثير قيمت تضمينى برصادرات محصولات كشاورزى بخش دوم

روابط تجاري جمهوري اسلامي ايران و بريتانيا در سال 2005

افزايش سرمايه گذارى بخش خصوصى در بنادر كشور

گزارشي از سهم ‌0.1 درصدي دارو از كل صادرات

ايجاد 4 پايانه صادراتى براى دسترسى به بازارهاى همسايه

رينگ زنگ زده صادراتى

گزارش توسعه جهاني بانك جهاني

ميزگرد چالش‌هاي پيش روي صادرات

خريد و فروش محصول 3 هزار ساله ايران

جايگزيني انتقاد برانگيز جوايز صادراتي با سهام عدالت

گزارش تجارت خارجي کشور در 9 ماه نخست سال جاري

رشد 3/1 درصدي صادرات و 5/13 درصدي واردات ايران

افزايش صادرات پسته و گندم

نگاهي به فعاليت‌هاي بيمه معلم (سهامي عام)

بنگاه‌هاي كوچك قرباني توسعه صادرات صنعتي‌

تصويب سند استراتژي توسعه صادرات غيرنفتي‌

1 2 3

صندوق ضمانت صادرات

 

قانون مقررات صادرات و واردات ايران

 

آيين‌نامه نحوه اعطاي اعتبارات به طرحهاي صادرات خدمات فني و مهندسي

 

تشريفات ورود و خروج کالا

 

بخشنامه وزارت بازرگاني در خصوص عدم ضرورت مجوز بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران براي صادرات مصنوعات ساخته شده از طلا و جواهر

 

نرخ صادراتي انواع پيچ و مهره خشكه آلن و شش گوشي

 

اصلاح برخي از نرخ هاي صادراتي انواع پوشاك

 

نرخ صادراتي انواع لوستر و قطعات مربوطه

 

نرخ صادراتي انواع بيسكويت - كيك و شكلات

 

نرخ صادراتي ناوداني گالوانيزه ماشين كاري شده (كراس ارم )

 

نرخ صادراتي انواع ماهيان خاوياري سريشم ماهي و كنسرو ماهي ازون برون

 

تصويب نامه هيات وزيران درخصوص اصلاح برخي از مواد آئين نامه اجرائي قانون مقررات صادرات و واردات

 

توضيح مركز توسعه صادرات ايران در خصوص قيمت هاي پايه صادراتي معتبر تا پايان فروردين ماه 1380

 

ابلاغ مصوبه شوراي اقتصاد در خصوص پرداخت يارانه به صادركنندگان و توليد كنندگان تخم مرغ

 

اصلاح عبارتي برخي از مواد آئين نامه اجرائي قانون مقررات صادرات و واردات

 

مقررات صادرات، واردات و امور گمركي مناطق آزاد

 

مقررات صادرات و واردات كالا

 

نحوه صدور گواهي بهداشت براي محموله هاي صادراتي

 

بخشنامه نرخ صادراتي تجهيزات سردخانه‌هاي صنعتي

 

بخشنامه در خصوص كارخانجات توليدكننده روغن‌نباتي

 
1 2


بازديد کننده گرامي: با توجه به وظيفه پورتال اشتغال در خصوص اطلاع‌رساني جامع در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با اشتغال، مسئولين اين پايگاه اطلاع‌رساني آمادگي دريافت مطالب شما شامل؛ مقالات، گزارش‌ها، کتب،و آدرس ساير پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني مرتبط جهت ارزيابي و ارائه آن با حفظ حقوق مالکيت معنوي مربوطه بر روي سايت پورتال اشتغال را دارند. در صورت تمايل اطلاعات خود را ارسال نماييد.


 

پايگاه اطلاع‌رساني اشتغال كارجو، كارفرما

صفحه اصلي    تماس با ما     ارسال اطلاعات    درباره ما    پرسش و پاسخ

كليه حقوق مادي و معنوي اين پايگاه متعلق به سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش‌‌آموختگان مي باشد

استفاده از اطلاعات با ذكر منبع بلامانع است