Object reference not set to an instance of an object. نظام جامع اطلاع‌رساني اشتغال

صفحه اصليدرباره ماتماس با مابازگشتوب سرويس

 


تعداد بازديد: 5436                                               
جايگزيني براي استراتژي رشد اقتصادي
پژوهش منبع
جايگزيني براي استراتژي رشد اقتصادي عنوان
عبدالحميد شوري نويسنده
1386/11/15 تاريخ

براي مدت‌ها، استراتژي‌‌هاي رشد مبتني بر توسعة صادرات، يكي از الگوهاي اصلي توسعة اقتصادي كشورهاي در حال توسعه بوده است.

خلاصه
وب‌سايت گروه علمي تحليلي طيف مرجع

    چاپ   ارسال براي دوستان

براي مدت‌ها، استراتژي‌‌هاي رشد مبتني بر توسعة صادرات، يكي از الگوهاي اصلي توسعة اقتصادي كشورهاي در حال توسعه بوده است.

در كشور ما نيز مباحث فراواني در اين مورد وجود دارد. لستر تارو، استاد اقتصاد انستيتو تكنولوژي ماساچوست (MIT) ايالات متحده و مشاور اقتصادي بيل كلينتون رئيس‌جمهور سابق ايالات متحده، اين مسأله را با ظرافت خاصي تحليل كرده است.

نوشتار حاضر خلاصه‌اي از نظرات وي در مورد لزوم بازبيني در اين استراتژي‌ها است كه در كتاب "برندگان و بازندگان جهاني‌‌شدن" آمده است. در پايان نيز بخش مخابرات كشور را با توجه به ديدگاه‌هاي آقاي تارو تحليل خواهيم كرد.

  • توسعه صادرات در دهه‌هاي اخير

همة كشورهاي در حال توسعه كه طي چهل سال گذشته در توسعة اقتصادي خود موفق بوده‌اند، الگوي توسعة اقتصادي مبتني بر صادرات را به كار گرفته‌اند.

ژاپن در دهه‌هاي 1960، 1970 و 1980 اين كار را كرده است. تايوان، سنگاپور، كرة جنوبي و هنگ‌كنگ نيز در دهه‌هاي 1980 و 1990 همين راه را در پيش گرفته‌اند. آسياي جنوب شرقي در دهة 1990 همين شيوه را دنبال كرده است و امروزه كشور چين نيز در حال انجام دادن آن است.

در الگوي مبتني بر صادرات، كه ژاپن ابداع كرد، شركت‌هاي محلي محصولات خود را به كشورهاي صنعتي ثروتمند صادر مي‌كنند.

اين كشورهاي ثروتمند، چنان بازارهاي بزرگي دارند كه اندكي از سهم بازار آنها مي‌تواند يك رشد سريع در كشور در حال توسعه (كه از لحاظ اقتصادي بسيار كوچك‌تر است) ايجاد كند.

در نتيجه، صادرات ممكن است در مقايسه با مصرف داخليِ كشور در حال توسعه سريع‌تر رشد كند و اقتصاد كشور را به پيش‌ ببرد.

در ژاپن طي سال‌هاي رشد سريع آن كشور، سرعت توسعة صادرات بيش از دو برابر سرعت رشد توليد ناخالص داخلي بود. بر اساس تجربة اين كشورها مي‌توان نتيجه گرفت كه اگر صادرات در هر سال 15 الي 20درصد رشد داشته باشد اقتصاد داخلي كشور مي‌تواند در هر سال 7 الي 8درصد رشد داشته باشد.

اين الگو كشورهاي در حال توسعه را مجبور به افزايش كارآيي مي‌كند؛ چون بايد محصولات خود را بدون حمايت دولت در بازارهاي خارجيِ به‌شدت رقابتي به فروش برسانند، در واقع چرخة مزيت مثبت به‌وجود مي‌آيد.

  • مشكل از كجا آغاز مي‌شود

توسعة صادرات در يك يا چند كشور ممكن است؛ ولي وقتي همه براي آن برنامه‌ريزي مي‌كنند غيرممكن به نظر مي‌رسد. چگونه همة كشورها مي‌توانند مازاد تجاري داشته باشند؟ چنين چيزي غيرممكن است.

مجموع كسري‌ها و مازادهاي تجاري جهاني بايد مساوي باشند. در واقع، الگوي توسعة صادرات فقط موقعي كارآيي دارد كه چند كشور كوچك در بازي شركت داشته باشند.

كشورهايي كه در بحران مالي سال 1997 آسيا سقوط كردند همه همين مشكل را داشتند. همة آنها در زمان بحران، كسري تجاري زيادي داشتند.

علت اينكه مازادهاي تجاري اين كشورها به كسري‌هاي تجاري تبديل شد، به تصميم چين براي وارد شدن به بازي رشد مبتني بر صادرات مربوط مي‌شود. چون چين در مقايسه با آسياي جنوب شرقي كارگران تحصيل‌كرده‌تر و ارزان‌تر و بازار داخلي بزرگ‌تري داشت، به سرعت صادرات را از كشورهاي آسياي جنوب شرقي بيرون كشيد.

كرة جنوبي كه نمي‌توانست با چين دست‌وپنجه نرم كند با كاهش ارزش پول خود توانست تنها برخي از بازارهاي صادراتي را از چنگ ژاپن در آورد. ساير اقتصادهاي آسيايي نيز به منظور كاهش دستمزدهاي خود براي رقابت با چين مجبور بودند كه ارزش پول خود را به‌شدت كاهش دهند و اين خود منجر به كاهش درآمد سرانة اين كشورها شد.

به‌رغم اين تدابير بازهم آنچه رخ داده بود كماكان ادامه مي‌يافت. به عنوان مثال، شركت Dell فعاليت‌هاي توليد كامپيوتر خود را از مالزي به چين منتقل كرد. سرمايه‌گذاري مستقيم خارجي در مالزي، كمتر از يك‌سوم ميزان آن قبل از بحران شد و اين مسأله در ساير اقتصادهاي جنوب شرق آسيا نيز مشاهده مي‌‌شد.

اين كشورها براي كناركشيدن خود از سر راه چين از لحاظ اقتصادي بايد با سرعت هر چه تمام‌تر فناوري خود را توسعه مي‌دادند؛ اما بيشتر آنها براي انجام اين كار فاقد نيروي كار تحصيل‌كردة كافي بودند.

  • فشار چين و ناتواني ايالات متحده، علل زوال سياست توسعة صادرات

الگوي توسعة اقتصادي مبتني بر صادرات، در حال حاضر از يك سو تحت فشار تمايل چين براي پيروي از آن و از سوي ديگر ناتواني ايالات متحده براي ادامه‌دادن دائمي كسري‌هاي تجاري زياد قرار دارد.

در واقع، چين به اندازه‌اي بزرگ است كه وقتي تصميم بگيرد كه اقتصاد مبتني بر صادرات ايجاد كند مثل اين است كه همة كشورهاي دنيا تصميم گرفته‌اند كه يك اقتصاد مبتني بر صادرات به وجود آورند.

چين، به دليل باورهاي كمونيستي و كنفوسيوسي به آموزش و پرورش، در مقايسه با ساير كشورهاي در حال توسعه جمعيت تحصيل‌كردة بهتري دارد؛ به دليل وسعت زيادش، بازار داخلي بسيار بزرگي دارد و از سوي ديگر، دستمزدها نيز در چين بسيار پايين است.

در سمت ديگر اين معادله، ژاپن، اروپا و ايالات متحده قرار دارند. در دنيا فقط اين كشورها هستند كه مي‌توانند كسري تجاري زيادي داشته باشند. اگر ژاپن و اروپا بخواهند براي مدت طولاني كسري تجاري زيادي داشته باشند، الگوي توسعة صادرات براي مدت طولاني‌تري قابل تمديد خواهد بود.

اما آنها مايل به اين كار نيستند و براي صادرات بيشتر به آمريكا برنامه‌ريزي خواهند كرد. ساير كشورهاي دنيا نيز همين الگو را در پيش مي‌گيرند. اما كسري تجاري ايالات متحده همين حالا هم بيش از 450ميليارد دلار است و اگر چند صد ميليارد دلار ديگر به آن اضافه شود موجب وحشت سرمايه‌گذاران بين‌المللي خواهد شد.

بنابراين مشاهده مي‌شود كه به دليل حضور چين، الگوي توسعة مبتني بر صادرات رو به زوال است. ژاپن كه ابداع‌كنندة اين الگو است بارها تلاش كرده است كه اقتصاد خود را با افزايش صادرات احيا كند اما شكست خورده است.

هرچه كه كشورهاي جهان سوم بيشتري به مزاياي اين الگو معتقد مي‌شوند، اين الگو بيشتر رو به انقراض مي‌رود. كساني كه مي‌خواهند در آينده موفق شوند بايد راهبردهاي جديدي براي رشد طراحي كنند.

  • آيا راهبرد جايگزيني وجود دارد؟

يك راهبرد جايگزين، هماني است كه ايالات متحده در قرن نوزدهم با استفاده از منابع داخلي به كار برده است. در اين الگو سرمايه‌گذاري‌هاي گستردة زيربنايي (در راه‌آهن، برق و تلگراف) موجب پيشبرد اقتصاد شد.

نظام‌هاي بهتر و سريع‌تر حمل‌ونقل، امكان توسعة اقتصاد ملي را ايجاد كرد، به‌نحوي‌ كه مزيت صرفه‌جويي مقياس (صرفه‌‌جويي ناشي از كاهش هزينه‌هاي توليد توسط بنگاه‌هاي بزرگ كه به‌عنوان مثال مي‌تواند ناشي از ارزان‌بودن نيروي كار باشد) در اين كشور ايجاد شد.

البته رشد مبتني بر منابع داخلي، نوعي بازگشت به الگوي شكست‌خوردة سوسياليستي و جايگزيني واردات كه در دهه‌هاي 1950 و 1960 در بيشتر كشورهاي در حال توسعه امتحان شد، نيست. در اين الگو، از طريق ايجاد زيرساخت‌هاي ضروري توسعه، پيش‌زمينة فعاليت خارجي‌ها در كشور فراهم مي‌شود.

محيط رقابتي نيز با فراهم‌كردن امكان فعاليت يكسان شركت‌هاي داخلي و خارجي‌، بر اساس قوانين و مقررات يكسان، تداوم پيدا مي‌كند.

با حذف فضاهاي گلخانه‌اي، خارجي‌ها براي ورود به كشور و از صحنه‌ خارج‌كردن شركت‌هاي محلي كه كارآيي ندارند تشويق مي‌‌شوند. از طريق ايجاد رقابت داخلي به جاي رقابت خارجي، شركت‌هاي داخلي نيز كارآمد مي‌شوند.

البته سرمايه‌گذاري‌هاي زيربنايي كه امروزه مورد نياز هستند با آنچه كه در قرن نوزدهم مورد نياز بودند متفاوت خواهند بود.

سرمايه‌گذاري در تلگراف جاي خود را به سرمايه‌گذاري در ارتباطات مدرن و فناوري اطلاعات داده است. سرمايه‌گذاري در برق‌رساني و حمل‌ونقل نيز كماكان مورد نياز خواهد بود.

  • ما چه بايد بكنيم؟

از واردشدن به عرصه‌هايي كه چين قصد يا توان ورود به آنها را دارد پرهيز كنيم

براي بسياري از كشورهاي در حال توسعه، سرمايه‌گذاري در كالاهايي كه چين امكان ايجاد صرفه‌هاي مقياس در آنها را دارد ديگر مقرون‌به‌صرفه نخواهد بود. به عبارت ديگر، در اين زمينه هر كالايي كه توليد شود قدرت رقابت با كالاهاي چيني مشابه را نخواهد داشت.

از سوي ديگر، به دليل اينكه كشور ما تجربه و مهارت كافي در فرآيندهاي توليد ندارد، در كوتاه‌مدت توان رقابتي بالايي در بازار جهاني محصولاتي را كه نياز به اين توانايي‌ها دارند نخواهد داشت.

توليد تجهيزات مخابراتي از اين جمله است؛ چراكه چين با هدف فتح بازار اين تجهيزات (حتي از طريق ايجاد دامپينگ) وارد عرصه شده است. البته اين مسأله به اين معني نيست كه ما به طور كامل از اين عرصه خارج شويم؛ بلكه نبايد در اين عرصه اميدي به ايجاد ارزش افزودة قابل توجه در كوتاه‌مدت داشت.

  • خدمات و نرم‌افزارهاي مخابراتي نقطة قوت ما در حوزة مخابرات است

از سوي ديگر، ماهيت بازار خدمات مخابراتي (به‌عنوان مثال اپراتوري و كلية فعاليت‌هاي زيرمجموعه و مرتبط با آن) و نيز نرم‌افزارهاي مخابراتي (به‌عنوان مثال نرم‌افزارهاي در حال توسعه در ارتباطات باند وسيع) به‌گونه‌اي است كه به‌دليل شرايط خاص كشور ما از جمله برخورداري از نيروي انساني متخصص، وجود بازار داخلي و امكان حضور در ساير بازارهاي اين حوزه چشم‌انداز بهتري براي آنها قابل تصور است. به‌علاوه، حضور در زنجيره‌هاي جهاني اين عرصه آسان‌تر و بازگشت سرمايه در اين حوزه‌ها سريعتر از حوزة تجهيزات مخابراتي است.

قرار گرفتن در مراحل نخستينِ چرخة عمر تكنولوژي‌هاي مخابراتي با وضعيت فعلي ما سازگارتر است مسألة ديگري كه در كشور ما قابل تأمل است توانايي ايجاد دانش فني و قرار گرفتن در مراحل نخستين چرخة عمر تكنولوژي‌هاي مخابراتي است (مراحل تحقيق‌وتوسعه و ايجاد دانش فني)؛ تجهيزات شبكه‌هاي باند وسيع از جملة اين تكنولوژي‌ها است.

اين مسأله با ساختار فعلي جامعة تحقيقاتي كشور ما نيز سازگار است، ولي به دليل عدم برخورداري از سازمان مناسب قادر به ايجاد ارزش‌افزوده‌اي در اين حوزه نيستيم.

پيگيري اين روند و ايجاد تعامل با شركت‌هاي چندمليتي امكان كسب تجربه و يادگيري تكنولوژيك و به تبع آن پيشروي در ساير مراحل توسعة تكنولوژي را ايجاد خواهد كرد.

بدون تعامل با شركت‌هاي چندمليتي، چشم‌انداز روشني براي توسعة بخش مخابرات قابل تصور نيست سرعت تحولات در اين حوزه بسيار سريع است و تكنولوژي‌هاي اين حوزه نيز از سطح بسيار بالايي برخوردار هستند؛ به همين دليل است كه مي‌توان براي كشور در اين زمينه توان رقابتي بالاتري را در مقايسه با چين متصور بود.

ولي مسأله‌اي كه نبايد فراموش كرد اين است كه تكنولوژي‌هاي حياتي اين حوزه در اختيار شركت‌هاي چندمليتي است. ايجاد ارزش افزوده در اين حوزه‌ها نيز بدون تعامل با اين شركت‌ها به راحتي ممكن نيست.

از طريق ايجاد زيرساخت‌هاي قوي انگيزة شركت‌هاي چندمليتي براي حضور در كشور افزايش مي‌يابد و از سوي ديگر، به‌دليل افزايش سرعت تبادلات و تعاملات، فرآيند توسعه سرعت بيشتري پيدا مي‌كند. با اين روش ثبات سياسي - اقتصادي كشور نيز افزايش مي‌يابد.



حركت به چپ
حركت به راست


سازمان سرمايه گذاري و كمكهاي اقتصادي و فني ايران

 
http://www.investiniran.ir/
 

سازمان سرمايه گذاري و كمكهاي اقتصادي و فني ايران

 
http://www.investiniran.ir/
 

سايت وزارت جهاد كشاورزي

 
http://amar.maj.ir/Portal/Home/Default.aspx?Catego
 

اتاق بازرگاني صنايع و معادن ايران

 
http://www.tccim.ir/RulsProvDetail.aspx?id=567
 

اتاق بازرگاني،‌صنايع و معادن و كشاورزي تهران

 
http://www.tccim.ir/ImpExpStats.aspx?slcImpExp=Imp
 

بانک توسعه صادرات ايران

 
http://www.edbi.org/bank_introduction-corresponden
 

پايگاه اطلاع‌رساني حقوق‌دانان

 
http://www.hoghooghdanan.com/iran-codes/trade.htm
 

سازمان امور اقتصادي و دارايي استان لرستان

 
http://www.lor-mefa.gov.ir/laws/ShowPLst.asp?DN=3&
 

سازمان بازرگاني استان فارس

 
http://www.irtp.com/farsi/data.asp?address=laws/Ex
 

سايت اطلاع رساني تجارت استان كرمان

 
http://www.kermantejarat.com/farsi/amar.asp
 

سايت اطلاع رساني تجارت استان كرمان

 
http://www.kermantejarat.com/farsi/transport.asp
 

شبكه نقطه تجارى ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=3
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=1
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/references/statistics/am
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=6
 

شبكه نقطه تجاري ايران

 
http://www.irtp.com/farsi/category.asp?category=6
 

شركت بازرگاني دولتي ايران

 
http://www.gtcir.com/grain/epgd_doc/Essay/Commerci
 

صندوق ضمانت صادرات ايران

 
http://www.egfi.org/EGFI1/index.htm
 

كميته مطالعات حقوق تكنولوژي

 
http://www.tco.ir/law/Farsi/Regulation/Internal/kh
 

گمرك جمهوري اسلامي ايران

 
http://www.irica.org
 
1 2


آشنايي با برخي مفاهيم و واژه هاي مورد عمل در بازرگاني خارجي

عملكرد صنايع كوچك (تجربه هندوستان)

الزامات سياست توسعه صادرات و امور نمايشگاهي

تأثير قيمت تضمينى بر صادرات محصولات كشاورزى

تأثير قيمت تضمينى برصادرات محصولات كشاورزى بخش دوم

روابط تجاري جمهوري اسلامي ايران و بريتانيا در سال 2005

افزايش سرمايه گذارى بخش خصوصى در بنادر كشور

گزارشي از سهم ‌0.1 درصدي دارو از كل صادرات

ايجاد 4 پايانه صادراتى براى دسترسى به بازارهاى همسايه

رينگ زنگ زده صادراتى

گزارش توسعه جهاني بانك جهاني

ميزگرد چالش‌هاي پيش روي صادرات

خريد و فروش محصول 3 هزار ساله ايران

جايگزيني انتقاد برانگيز جوايز صادراتي با سهام عدالت

گزارش تجارت خارجي کشور در 9 ماه نخست سال جاري

رشد 3/1 درصدي صادرات و 5/13 درصدي واردات ايران

افزايش صادرات پسته و گندم

نگاهي به فعاليت‌هاي بيمه معلم (سهامي عام)

بنگاه‌هاي كوچك قرباني توسعه صادرات صنعتي‌

تصويب سند استراتژي توسعه صادرات غيرنفتي‌

1 2 3

صندوق ضمانت صادرات

 

قانون مقررات صادرات و واردات ايران

 

آيين‌نامه نحوه اعطاي اعتبارات به طرحهاي صادرات خدمات فني و مهندسي

 

تشريفات ورود و خروج کالا

 

بخشنامه وزارت بازرگاني در خصوص عدم ضرورت مجوز بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران براي صادرات مصنوعات ساخته شده از طلا و جواهر

 

نرخ صادراتي انواع پيچ و مهره خشكه آلن و شش گوشي

 

اصلاح برخي از نرخ هاي صادراتي انواع پوشاك

 

نرخ صادراتي انواع لوستر و قطعات مربوطه

 

نرخ صادراتي انواع بيسكويت - كيك و شكلات

 

نرخ صادراتي ناوداني گالوانيزه ماشين كاري شده (كراس ارم )

 

نرخ صادراتي انواع ماهيان خاوياري سريشم ماهي و كنسرو ماهي ازون برون

 

تصويب نامه هيات وزيران درخصوص اصلاح برخي از مواد آئين نامه اجرائي قانون مقررات صادرات و واردات

 

توضيح مركز توسعه صادرات ايران در خصوص قيمت هاي پايه صادراتي معتبر تا پايان فروردين ماه 1380

 

ابلاغ مصوبه شوراي اقتصاد در خصوص پرداخت يارانه به صادركنندگان و توليد كنندگان تخم مرغ

 

اصلاح عبارتي برخي از مواد آئين نامه اجرائي قانون مقررات صادرات و واردات

 

مقررات صادرات، واردات و امور گمركي مناطق آزاد

 

مقررات صادرات و واردات كالا

 

نحوه صدور گواهي بهداشت براي محموله هاي صادراتي

 

بخشنامه نرخ صادراتي تجهيزات سردخانه‌هاي صنعتي

 

بخشنامه در خصوص كارخانجات توليدكننده روغن‌نباتي

 
1 2


بازديد کننده گرامي: با توجه به وظيفه پورتال اشتغال در خصوص اطلاع‌رساني جامع در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با اشتغال، مسئولين اين پايگاه اطلاع‌رساني آمادگي دريافت مطالب شما شامل؛ مقالات، گزارش‌ها، کتب،و آدرس ساير پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني مرتبط جهت ارزيابي و ارائه آن با حفظ حقوق مالکيت معنوي مربوطه بر روي سايت پورتال اشتغال را دارند. در صورت تمايل اطلاعات خود را ارسال نماييد.


 

پايگاه اطلاع‌رساني اشتغال كارجو، كارفرما

صفحه اصلي    تماس با ما     ارسال اطلاعات    درباره ما    پرسش و پاسخ

كليه حقوق مادي و معنوي اين پايگاه متعلق به سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش‌‌آموختگان مي باشد

استفاده از اطلاعات با ذكر منبع بلامانع است