صفحه اصليدرباره ماتماس با مابازگشتوب سرويس

 

تعداد بازديد: 7527                                               
سرپرستي پايان‌نامه و تاثير آن بر تجربيات پژوهشي دانشجويان
پژوهش منبع
سرپرستي پايان‌نامه و تاثير آن بر تجربيات پژوهشي دانشجويان عنوان
غلامعلي دهقاني نويسنده
1386/10/05 تاريخ

هدف اصلي اين مطالعه شناخت وضعيت عامل سرپرستي پايان نامه در تجربيات پژوهشي (فرآيند انجام پايان نامه) دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز است.

خلاصه
منابع ارسالي به پورتال اشتغال مرجع

    چاپ   ارسال براي دوستان

سرپرستي پايان نامه و تاثير آن بر تجربيات پژوهشي دانشجويان در فرآيند انجام پايان نامه
Supervision and its effects on research experiences of students in
 Thesis process

نويسنده: غلامعلي دهقاني

کارشناسي ارشد مديريت آموزشي از دانشگاه شهيد بهشتي تهران
 کارشناس ارشد امور آموزش و پژوهش دانشگاه علوم پزشکي تبريز
  Email: ali_1018@yahoo.com
                                 
چکيده

     هدف اصلي  اين مطالعه شناخت وضعيت عامل سرپرستي پايان نامه در تجربيات پژوهشي (فرآيند انجام پايان نامه) دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز است. روش تحقيق در  اين پژوهش، پيمايشي ـ توصيفي؛ جامعة آماري شامل كلية دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز كه از تاريخ 1/5/85 لغايت 1/10/85  موفق به دفاع از پايان نامه خود شده و در شرف فارغ التحصيلي بودند (136=N) و حجم نمونه برابر با 100 نفر بوده که به روش طبقه اي تصادفي از جامعه مورد نظر انتخاب شدند (100=n). در جريان اين پژوهش از پرسشنامة PREQ حاوي سي سؤال با مقياس پنج درجه اي ليکرت استفاده شده است. داده هاي جمع آوري شده با استفاده از آزمون هاي ضريب همبستگي پيرسون، t براي گروههاي مستقل و تحليل واريانس يک راهه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. 

     تحليل داده هاي بدست آمده حاکي از اين بود که: 1) در بين دانشکده هاي مورد نظر (پزشکي، دندانپزشکي و داروسازي) بشترين ميزان رضايت از تجربه پژوهشي دانشجويان در خصوص سرپرستي پايان نامه به ترتيب مربوط به دانشکده دندانپزشکي، داروسازي و پزشکي بوده است. همچنين بين اين سه دانشکده از نظر ميزان رضايت از تجربه پژوهشي مربوط به سرپرستي پايان نامه تفاوت معني داري مشاهده گرديد. 2) بين سن دانشجو،  نمره پايان نامه و ميزان رضايت از تجارب پژوهشي مربوطه به سرپرستي پايان نامه ايشان رابطه معني داري مشاهده گرديد اما بين متغيرهاي معدل کل، سنوات تحصيلي، جنسيت، تاهل، نوع زبان مادري و نحوه سکونت دانشجويان و ميزان رضايت از تجارب پژوهشي آنها درخصوص سرپرستي پايان نامه رابطه معني داري مشاهده نگرديد.

کليد واژه ها: سرپرستي پايان نامه، تجربيات پژوهشي، فرايند انجام پايان نامه

مقدمه

     پژوهش در بـعد دانشـجويي اصلي ترين نمـود خود را در واحـد پايان نامه نـمايان ساخته و دانشجويان با انتخاب اين واحد قدرت ابتكار، اعتماد به نفس و پشتكار خود را با روح جستجو گر خويش در هم آميخته و حاصل آن را در قالب پايان نامه ارائـــه مي دهند. بنابراين مي توان ادعا كرد كه پايان نامه نخستين گام نظام مند در بعد پژوهش است كه دانشجويان با آن آشنا مي شوند (ارگاني و ديگران، 1383، 8). اصولا هر دانشجويي، به ويژه در مقاطع کارشناسي ارشد و دکتري، براي خاتمه تحصيلات خود، لازم است اثري تحقيقي را تهيه و تحويل نمايد.

 اين اثر در واقع عصاره و چکيده فعاليتهاي آموزشي و پژوهشي او محسوب مي شود. پايان نامه به معناي تأييدي براي تلاشهاي يک دانشجو است و نشانگر فعاليتهاي منسجم او به حساب مي آيد که با راهنمايي استادان راهنما و مشاور آن را به پايان مي رساند (خاکي، 1382). نبايد چنين تصور کرد که پايان نامه همانند همة‌ درسهاي ديگر جنبه تمريني دارد. با توجه به اينکه در نگارش پايان نامه مدت قابل توجهي وقت صرف مي شود و بر حسب دورة کارشناسي ارشد و دکتري ارزش آن بيش از چند واحد درسي است، چنين تصوري درست نيست (خاکي، 1382). در دنيا براي پايان نامه ها اهميت فراواني قائل هستند بطوريکه بسياري از تحقيقات پيمايشي، توصيفي و يا تجربي توسط دانشجويان انجام مي شود و کار آنها سرآغاز يک سلسله پژوهشهاي مفصل تر و اساسي تر مي شود. چکيده هايي که به طور روزآمد و مرتب از پايان نامه ها در کشورهاي پيشرفته جهان تهيه مي شود حاکي از اهميت آن است (بست، 1372).

     نوشتن پايان نامه، آخرين مرحله دوره هاي آموزشي کارشناسي ارشد و دکتراست؛ آخرين مرحله اي که آغازين گام تحقيق و پژوهش جدي در عرصه هاي علمي است. سير طبيعي و منطقي رسيدن به اين مرحله آن است که در طول دوران تحصيل، پس از گذراندن واحدهاي روش تحقيق و انجام تکاليف پژوهشي، اندک اندک استعداد پژوهش در دانشجو شکوفا و توان انجام يک تحقيق علمي در وي ايجاد شود تا سرانجام ميزان استعداد و توان پژوهشي او در  پايان نامه نشان داده شود. اما اين روند به دلايل مختلفي که بررسي آنها فرصت ديگري مي طلبد، چنان که بايد طي نشده و جدي گرفته نمي شود.

اگر به بسياري از دروس اين دو مقطع تحصيلي بنگريم، آنها را يا فاقد تکاليف تحقيقي مي بينيم و يا اگر همراه با تکاليفي باشند، نظارت و ارزيابي جدي براي آنها وجود ندارد تا دانشجو بتواند ضعف ها و  کاستي هاي تحقيق خود را دريابد. بنابراين وضعيت موجود که شايد يک وضعيت غالب نيز باشد لطمة اصلي را به پيکرة پژوهش وارد مي کند و دانشجو را در انجام يک تحقيق علمي جدي و تدوين يک پايان نامه مطلوب درمانده مي سازد. همين مسأله، زيربناي ديگر مشکلات پايان نامه نويسي است؛ مشکلاتي از قبيل ناتواني در انتخاب موضوع مناسب و ارائه دقيق طرح تحقيق، عدم استفاده بهينه از وقت و بي دقتي در انتخاب استاد راهنما (شاملي و ديگران، 1383، 7ـ 8).

     مرکز ثقل و هسته اصلي هر نظام آموزش عالي فراگيران (دانشجويان) آن هستند و تمام تلاش هاي بخش هاي مختلف دانشگاه به منظور ايجاد تغييرات مطلوب در رفتار و عملکرد دانشجويان صورت مي گيرد. دانشجويان به عنوان دروندادهاي نظام دانشگاهي داراي ويژگي هاي ممتاز و با اهميتي هستند؛ وضعيت آنها در هنگام ورود به دانشگاه، رفتارهاي آموزشي آنان در حين تحصيل در دانشگاه و قابليت هاي کسب شدة آنان هنگام خروج از محيط آموزشي دانشگاه از مؤلفه هاي مهم و اساسي است که شايسته است به نحو مطلوب مورد بررسي علمي قرار گيرد (محمدي و ديگران، 1384).

دانشگاهها و نهادهاي آموزش عالي کشور به  دليل گرفتاريها و مسائل متعدد، کمتر فرصت اين را داشته اند تا بر نظرات دانشجويان و فارغ التحصيلان خود، که دريافت کنندگان اصلي آموزش عالي هستند وقوف پيدا کنند و بررسي نمايند که آيا آموزش عالي در بستري صحيح  و مناسب حرکت مي کند و يا   آن چنين نيست و کوشش ها فاقد جهت هستند (حسيني سروري، 1379). دانش آموختگان يک گروه آموزشي، وضعيت کيفيت آموزشي و پژوهشي گذشته آن را به خوبي به تصوير مي کشند. آنان مهمترين برونداد نظام دانشگاهي هستند و قابليت هاي آنها در سه بعد دانش، نگرش و مهارت  قابل ارزيابي مي باشد (بازرگان، 1380).

      طي تحقيقاتي که توسط مارش و همکاران در كشور استراليا و در خصوص تجربيات پژوهشي دانشجويان فارغ التحصيل صورت گرفته است، شش عامل در ميزان رضايت دانشجويان از تجربيات پژوهشي آنها مؤثر شناخته شده است كه اين عوامل عبارتند از: سرپرستي پايان نامه، توسعة مهارت، جو عمومي و علمي گروه (دانشكده)، زير ساخت، فرايند ارزيابي پايان نامه (وضعيت عمومي دفاع از پايان نامه) و شفافيت اهداف و انتظارات (شفافيت انجام فعاليت پژوهشي).

ارزيابي كيفيت سرپرستي و تجربيات پژوهشي دانشجويان فارغ التحصيلPHD) و كارشناسي ارشد) يكي از مناسب ترين روشها جهت ارزيابي اثربخشي دانشگاهها مي باشد. ارزيابي تجربيات پژوهشي دانشجويان فارغ التحصيل سطوح وسيعي از عمليات دانشگاهي را تحت پوشش قرار مي دهد كه يكي از اين سطوح، آموزش پژوهش فارغ التحصيلان مي باشد. ارزشيابي ارائه شده توسط دانشجويان فارغ التحصيل در خصوص تجربيات پژوهشي آنها جهت ارزيابي كيفيت آموزش پژوهش ها در يك موقعيت وسيعي از پژوهش در مؤسسات مي تواند مفيد واقع گردد (Marsh, 2002). هدف اصلي اين تحقيق نيز بررسي وضعيت سرپرستي  پايان نامه در تجربه پژوهشي دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز در فرايند انجام پايان نامه بود و بر اين اساس، دو سؤال اصلي در اين تحقيق مورد بررسي قرار گرفت: 

1) وضعيت سرپرستي پايان نامه در ميزان رضايت از تجربه پژوهشي دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز در فرايند انجام پايان نامه چگونه مي باشد؟

2) آيا بين دانشکده هاي پزشکي، دندانپزشکي و داروسازي دانشگاه علوم پزشکي تبريز در ميزان رضايت از تجربيات پژوهشي مربوط به سرپرستي پايان نامه از نظر دانشجويان دکتراي حرفه اي تفاوت وجود دارد؟

پژوهش دانشجويي

     شواهد نشان مي دهند که فرايند پايان نامه نويسي در اکثر گروههاي آموزشي دانشگاههاي ايران دچار بحرانهاي کيفي شده و ضروري است هر کس به ميزان نقشي که در اين خصوص دارد به سهم خود در کاهش آن گام بردارد. اين بحرانها عبارتند از:

1. پذيرش بيش از حد مسئوليت راهنمايي يا مشاورة پايان نامه توسط استادان

2. عدم اختصاص زمان لازم براي راهنمايي و ارائة مشاوره از طرف استادان به دانشجويان

3. ناآشنايي اکثر اعضاي شوراها و کميته هاي تحصيلات تکميلي با مباني و تکنيک هاي  روش تحقيق

4. فقدان مکانيزمي که نحوة هماهنگي تدريجي در طي مراحل انجام تحقيق را بين استادان راهنما و مشاور فراهم آورد

5. نبودن يک ديدگاه مشخص در بين دانشجويان در ميزان و چگونگي انتظار آنان از نقش استاد راهنما و مشاورين در فرايند تحقيق و بالعکس

6. کليشه اي شدن قالبهاي ذهني بعضي از استادان در امر تحقيق

7. بحران حجم گرايي و بالا بودن تعداد صفحات بدون حساسيت به کيفيت

8. غير استاندارد بودن معيارهاي ارزيابي پايان نامه (شيوه هاي متنوع و سليقه اي نمره دادن در جلسات دفاع گواه روشني بر اين امر است)

9. تکراري شدن موضوع اکثر پايان نامه ها و محدود شدن به بررسي نقشها، رابطه ها و ...

10. عدم همکاري سازمانها با دانشگاه و دانشجويان براي انجام تحقيق

11. داير شدن مراکز و مؤسساتي که پايان نامه نويسي مي کنند

12. استفاده بي رويه از «نظرسنجي» و کابردهاي بي مورد پرسشنامه براي جمع آوري  داده ها (اطلاعات) در تحقيقات (خاکي، 1382، يازده).  

     از طرف ديگر دانشجويان با مسائل و مشکلات بسياري در تدوين پايان نامه روبرو هستند. معمول ترين محورها در تدوين پايان نامه عبارت است از:

1) برنامه ريزي و مديريت ضعيف پژوهش: براي موفقيت يک پروژة تحقيقاتي و اتمام بموقع آن حتماً بايد سازماندهي دقيقي صورت گيرد. برنامه ريزي و مديريت در هر مرحله، و نه فقط در آغاز، اهميت دارد.

2) معضلات روش شناختي در پژوهش: يک موضوع پژوهشي زماني براي دانشجو ايده آل است که واجد سه ويژگي باشد:

الف) مورد علاقه وي باشد

ب‌) در يک محدوده زماني خاص قابل مديريت باشد

ج‌) کاري اصيل باشد و در عين حال قابليت حل مسائل را دارا باشد.

3) تنظيم و نوشتن گزارش: مشکلات موجود در تنظيم و نوشتن گزارش را مي توان با عنوان نبودن مهارتهاي لازم طبقه بندي کرد. به طور کلي دو جنبه مرتبط با يکديگر در اين مسئله   به چشم مي خورد: کندي در تدوين آنچه بايد نوشته شود و دشواري در تسلسل مطالب به نحو هماهنگ و منسجم (براون، 1385، 83).

4) انزوا: شايد اندکي انزوا براي ايجاد خلاقيت يا استقلال و تفکر اصيل ضرورت داشته باشد، اما انزواي زياد جنبة فرسايشي دارد .

5) مسائل شخصي: تعدادي عوامل خارج از چارچوب پژوهش وجود دارند که مي توانند به اتمام يا عدم اتمام آن منجر شوند.

 6) راهنمايي نامناسب يا مسامحه کار: کيفيت راهنمايي احتمالاً مهم ترين عامل اجراي پژوهش است. انتقاد از استاد راهنما معمولاً در چارچوب زير صورت مي گيرد:

• ميزان ملاقاتش با دانشجو کم است
• به دانشجو علاقه اي ندارد
• به موضوع پژوهش علاقه اي ندارد
• کمکهاي عملي اندکي به دانشجو ارائه مي دهد
• راهنماييهاي کمي مي کند
• کار را بموقع باز نمي گرداند
• در گروه حضور ندارد
• در تجربة پژوهشي ضعيف است
• مهارت يا دانش مناسب ندارد.

     بنابراين لزوم سازگاري استاد راهنما با دانشجو و دانشجو نيز با موضوع ضروري بوده و استاد راهنما بايد در زمينه مهارتهاي راهنمايي آموزش ببينند .

7) دانشجويان آسيب پذير: بحث دربارة‌ مسائل و مشکلاتي که دانشجويان با آن روبرو هستند، نشان مي دهد که شناسايي دانشجويان آسيب پذير اهميت دارد. دانشجويي که از روبرو شدن با استاد راهنماي خود پرهيز مي کند و دانشجويي که ظاهراً توانايي به عهده گرفتن مسئوليت را ندارد، دو مورد بسيار آشکار هستند ولي برخي از رفتارهاي عمومي تري که مي توانند شاخص هاي اعلام خطر باشند، به قرار زيرهستند:

• ناديده گرفتن راهنماييها
• بهانه تراشي براي کارهاي انجام نشده
• تمرکز يافتن بر مرحله بعدي به جاي مرحله فعلي
• تغييرات دايمي در موضوع و در روش
• پرکردن وقت با کارهاي ديگر
• مشورت ناپذيري و نقد ناپذيري
• تعلل در نگارش؛
• ذهني کردن مسائل عملي
• سرزنش کردن ديگران به خاطر کوتاهيهايشان
• کامل نکردن کارهاي قبلي (براون، 1385،  85 ـ81).

ساختار و مهارتهاي راهنمايي 

راهنمايي اجراي پژوهش و پروژه احتمالاً پيچيده ترين و ظريف ترين شكل آموزش است كه اساتيد درآن مشاركت مي ورزند. استادان راهنما  فقط كافي نيست كه پژوهشگران مجربي باشند، گر چه اين امر اهميت دارد اما آنها بايد بتوانند در درياي پژوهش شناور شوند و دانش ها،  شيوه ها و روشهايي را تحليل نمايند كه پژوهش را اثربخش مي سازند. اما گاهي لازم است كه از اين نيز فراتر رفت، آنها بايد از اين مهارت برخوردار باشند كه دانشجويان تحصيلات تكميلي را قادر به كسب آن روشها نمايند، بي آنكه پيشرفت عقلاني آنان دچار انحراف يا ركود شود. بطور خلاصه، براي اينكه استادان راهنما، راهنماي خوبي براي اجراي پژوهش باشند بايد پزوهشگري توانا و استاد راهنمايي مؤثر باشند (براون،1385، 69).

 نخستين شرط راهنمايي اثربخش عبارت است از: مشاركت فعال در اجراي پژوهش و توانايي تحليل مسائل و مراجعه به تجربه پژوهشي خود. بدون اين اصل، درك مشكلات و مسائل دانشجو يا درك نيازهاي متفاوت در مراحل مختلف پايان نامه دشوار خواهد بود. استاد راهنما بايد خود واجد مهارتهاي لازم پژوهشي ـ همچون انتخاب و اصلاح روشهاي تحقيقاتي، اجراي ميداني يا آزمايشگاهي كار، تحليل و تفسير اطلاعات و ارائة نتايج به شكل عملي ـ باشد؛ اينها همان تواناييها و مهارتهايي است كه دانشجو به كسب آنها نياز دارد. در عين اينكه آشنايي با اين مهارتهاي تخصصي لازم است، استادان راهنما بايد اصول زيربنايي اين مهارتها را درك كنند و ميزان اعتماد به نفس دانشجويان را كه خود واجد آن هستند در يابند، مديريت خوب مستلزم چيزي بيش از ارجاع دادن دانشجويان به منابع تخصصي است.

 براي راهنمايي درست و خوب جز اجراي دروس تجربي و آشنايي با رويكرد خودمان، به چيزهاي ديگري هم نياز است. مهارتهاي بين فردي و آموزشي در پژوهش وجود دارند كه از زمان نخستين ملاقات با استاد تا زمان دفاع و حتي پس از انتشار پايان نامه ايفاي نقش مي كنند. درك اين مهارتها همچون مهارتهاي برنامه ريزي و ساختارمند كردن پروژه تحقيق براي دانشجو اهميت دارد (براون،1385، 72). كيفيت مهارتهاي آموزشي استاد راهنما يكي از مهم ترين عوامل موفقيت دانشجو در تدوين پايان نامه است. برخي مهارتهاي مهم آموزشي به قرار زير هستند:

1. ساختارمند كردن راهنمايي:

• پرسش كردن مثلاً دربارة‌ پيشرفت، مسائل، نتايج و تفسيرها
• گوش دادن شامل فرا رفتن از حد اطلاعات داده شده
• پاسخ دادن شامل تصميم گيري
• توضيح دادن شامل شرح و ارائه بحث.

2. ارائه بازخورد:

در فرايند ارائه بازخورد مسائلي مثل جمع بندي، ارزيابي، مشاوره، انگيزش و تسهيل در فهم مطالب به چشم مي خورد. دانشجويان حداقل به چهار دليل به فهم بازخورد استادان راهنما نياز دارند:

1. براي معيار عملكرد
2. براي كمك به بهبود روشهاي تحقيق
3. براي ايجاد احساس موفقيت
4. براي عميق كردن درك . 

3. برنامه ريزي و نظارت بر اجراي پروژه (براون،1385، 75و78).

     سرپرستي (استاد راهنما) مهمترين روش براي ايجاد يك قرارداد يادگيري ما بين دانشجويان و اساتيد راهنما، ايجاد اهداف پژوهشي روشن براي يك نيمسال، شفاف سازي نقش هاي دانشجويان و سرپرستان مي باشد. دانشكده نيز بايد اجراي دقيق خط مشي دانشگاه را تضمين نمايد و همه اساتيد راهنماي جديد را براي يادگيري نحوه سرپرستي ملزم نمايد. اساتيد راهنما براي كاهش احساس دانشجويان مبني بر ايزوله بودن از محيط و هم چنين گسترش ظرفيت فعاليت مستقل، مي توانند  آنها را به پژوهشگران برجسته معين معرفي نمايند  (Ginns, 2006).  مهم ترين عاملي كه فرايند راهنمايي را تحت تاثير قرار مي دهد، تجربه علمي و مهارتهاي بالفعل دانشجو و استاد راهنما است (براون، 1385). در سرپرستي يک پژوهش (هدايت پايان نامه) مواردي وجود دارند که بسيار پيچيده  و با اهميت هستند و استاد راهنما با رعايت اين موارد مي تواند تحقيق دانشجو را سرپرستي (نظارت) نمايد اين موارد عبارتند از:

1) ايجاد يک ارتباط حرفه اي
2) ترغيب دانشجويان براي پژوه
3) کمک به دانشجويان براي انتخاب موضوع تحقيق
4) کمک به دانشجويان براي تهيه يک طرح اولية پژوهش
5) حمايت از پيشرفت اولية دانشجويان
6) تشويق دانشجويان براي نوشتن
7) مساعدت درخصوص مشکلات علمي دانشجويان
8) مساعدت درخصوص مشکلات شخصي و عمومي دانشجويان
9) کمک به دانشجويان براي تکميل نمودن تحقيق
10) راهنمايي براي آماده کردن و ارائة (تسليم) پايان نامه
11) کمک به آماده شدن دانشجويان براي آزمون پايان نامه  (Davoudi, 2004)

عوامل موجود در فرايند راهنمايي

      الگوي ارائه شده در شکل (1) بيانگر اهميت مضمون و انتظارات دانشجويان و استاد راهنماي آنها است. مهمترين عاملي كه فرايند راهنمايي را تحت تاثير قرار مي دهد، عبارت از تجربه علمي و مهارتهاي بالفعل دانشجو و استاد راهنما است. اين الگو نشان مي دهد كه نظارت مؤثر بر پژوهش نيازمند داشتن مهارتهاي فردي و حرفه اي است. از اين رو ضرورت دارد كه نقش ها، مسائل و وظايف گوناگون استادان راهنما و دانشجويان مد نظر قرار گيرد.

عوامل فرايند راهنمايي

                                                                     

شکل(1): عوامل اصلي فرايند راهنمايي(براون،1385، 70)

     نبايد راهنمايي را فقط نوعي گفتگوي موقت تلقي كنيم. در جلسه كاري كه معمولاً مستلزم گفتگو است، هر دو طرف بايد كار كنند، بفهمند، كشف كنند و هماهنگ شوند. استادان راهنمايي كه در اين زمينه هيچ سابقه اي ندارند، ترجيح مي دهند كه اين كار را از طريق گوش دادن انجام دهند. آنها با اين كار تا حدودي مسئوليت شكست دانشجويان را بر عهده مي گيرند. اگر دانشجويان از كار خود عقب بيفتند يا وقتشان را تلف كنند، اين گونه استادان متوجه نمي شوند. تكيه كردن بر دانشجويان براي اينكه از استاد كمك بخواهند يا توقع داشتن از آنان كه بدانند چه سؤالاتي را مطرح كنند كار خطايي است، به ويژه اگر دانشجو حس كند كه نبايد وقت استاد را بگيرد. فرايند راهنمايي دانشجو شامل يکسري مراحل مي باشد که عبارتند از:

1. گشايش              » ايجاد تفاهم
2. بررسي                » ايجاد وضعيت جاري
3. تعريف                 » محور و هدف جلسه جاري
4. كاوش                  » در مسائل و نتايج و غيره
5. شفافيت              » در تصميمات مورد نياز
6. تدوين اهداف     » تصميم گيري و مشخص كردن فعاليت بعدي
7. نتيجه گيري       » ارزيابي، جمع بندي، پايان جلسه
8. ثبت                     » يادداشتهايي دربارة‌ راهنمايي و ثبت آنها (براون، 1385، 75).

      تحقيقات صورت گرفته توسط دانشگاه ويکتورياي ولينگتون (1996) و  براون و اتکينز (2002)  نقش هاي متنوعي که توسط دانشجوي پژوهشي و سرپرستي پايان نامه (استاد راهنما) به مورد اجرا گذاشته  مي شود را معين کرده اند که فهرست و توصيف هر يک از اين نقش ها در جداول (1) و (2)  نشان داده شده است.

جدول (1): نقش هاي متنوع دانشجو در جريان فعاليت پژوهشي ) (Kidman, 1996


جدول (2): نقش هاي متنوع استاد راهنما در جريان فعاليت پژوهشي ) براون، 1385 ؛ (Kidman, 1996

 روش پژوهش 

      پژوهش حاضر از نوع کاربردي بوده و در آن از روش پيمايشي ـ توصيفي استفاده شده است. جامعة آماري در اين پژوهش شامل كلية دانشجويان دكتراي حرفه اي دانشگاه علوم پزشكي تبريز بود كه از  تاريخ 1/5/85 لغايت 1/10/85 موفق به دفاع از پايان نامه خود شده و در شرف فارغ التحصيلي بودند (136=N). حجم نمونه در اين تحقيق برابر با 100 نفر بوده که به روش طبقه اي ـ تصادفي از جامعه مورد نظر انتخاب شدند(100=n) . در جريان اين پژوهش يک پرسشنامه سي سؤالي با مقياس پنج درجه اي ليکرت (پرسشنامه PREQ) بکار گرفته شده است. براي تعيين پايايي پرسشنامه از روش آزمون آلفاي کرونباخ استفاده شده است که بر اين اساس ميزان ضريب پايايي برابر با 935/0=? بدست آمد. روايي پرسشنامه نيز از با استفاده از روشهاي متنوعي از جمله روايي محتوا، روايي صوري و روايي سازه مورد تأييد قرا گرفت.

در اين تحقيق نوع نگرش دانشجو به سؤالات پرسشنامه در مجموع ميزان رضايت از تجربيات پژوهشي او  درخصوص سپرستي پايان نامه را نشان مي دهد. در پژوهش حاضر به منظور بررسي و تجزيه و تحليل داده‌هاي گردآوري شده براي رسيدن به اهداف تحقيق از دوسطح آمار توصيفي و آمار استنباطي کمک گرفته شده و در تحليل داده ها از رايانه و نرم افزار SPSS استفاده گرديده است. بطوريکه با استفاده از جداول و نمودارها، اطلاعات مربوط به مشخصات جمعيت شناختي (دموگرافيک) نمونه ها توصيف و سپس سؤالات و فرضيات تحقيق با استفاده از آزمون مناسب مورد ارزيابي قرار گرفته و مشخص گرديده است که اين فرضيات تا چه حد قابل پذيرش مي باشند.

يافته هاي تحقيق

الف) اطلاعات توصيفي    

يافته ها نشان مي دهد که 47 درصد پاسخگويان از رشتة پزشکي 28 درصد از رشتة دندانپزشکي و 25 درصد از رشتة داروسازي بودند؛ 53 درصد پاسخگويان زن و 47 درصد مرد،60 درصد از دانشجويان مجرد و 40 درصد متأهل،51 درصد سن پاسخگويان بين 23ـ25 و 49 درصد بين 26ـ44 سال، 62 درصد از پاسخگويان ترک زبان و 38 درصد زبان مادري  غير ترکي داشتند؛ 45 درصد آنها در طول تحصيل به همراه خانواده (خانه پدري)، 37 درصد در خوابگاه مجردي،13 درصد در خوابگاه مجردي و تنها 5 درصد در خوابگاه متأهلي ساکن بودند.

ب) اطلاعات استنباطي

نمودار (1): درصد فراواني رضايت دانشجويان از سرپرستي پايان نامه (استاد راهنما)

 

      با توجه به اطلاعات مندرج در نمودار (1) مي توان دريافت که 23 درصد پاسخگويان درخصوص تجربيات پژوهشي خود (فرايند انجام پايان نامه) رضايت کمي نسبت به سرپرستي پايان نامه در دانشگاه علوم پزشکي تبريز داشتند، 41 درصد از آنان با عامل مورد بحث رضايت متوسط و 36 درصد از دانشجويان نسبت به اين امر رضايت زياد داشتند.
    

نمودار(2): درصد فراواني رضايت دانشجويان از عامل سرپرستي پايان نامه به تفکيک دانشکده


     با توجه به اطلاعات مندرج در نمودار (2) مي توان دريافت که کمترين درصد رضايت پاسخگويان از تجربيات پژوهشي خود (فرايند انجام پايان نامه) درخصوص عامل سرپرستي پايان نامه، مربوط به دانشکدة پزشکي (با 38.3 درصد رضايت کم) و بيشترين درصد رضايت با عامل مذکور، مربوط به دانشکدة دندانپزشکي (با 32.14 درصد رضايت زياد) بوده است.

جدول (3): اطلاعات مربوط به آزمون تحليل واريانس يک راهه جهت بررسي تفاوت بين دانشکده ها


     جدول (4): اطلاعات مربوط به آزمون  تعقيبي توکي جهت بررسي تفاوت بين دانشکده ها

 

  
      با توجه به جدول (3) چونF  بدست آمده در سطح 05/0 در اين عامل معني دار است بنابراين فرض صفر رد و فرض خلاف تأييد مي شود، به عبارت ديگر بين دانشکده هاي پزشکي، دندانپزشکي و داروسازي از نظر عامل سرپرستي پايان نامه در رضايت از تجارب پژوهشي (فرايند انجام پايان نامه) دانشجويان دکتراي حرفه اي تفاوت وجود دارد. همچنين با توجه به جدول (4) به اين نکته پي مي بريم که عامل سرپرستي پايان نامه بين دانشکده هاي پزشکي و دندانپزشکي معني دار بوده است.


جدول (5): اطلاعات مربوط به ضريب همبستگي متغيرهاي  سن، معدل کل، نمره پايان نامه، سنوات تحصيلي و نمره آزمون علوم پايه با متغير ميزان رضايت  از  سرپرستي پايان نامه

    

  جدول (6): اطلاعات مربوط به آزمون t  مستقل بين گروههاي مربوط به جنسيت، تاهل،
نوع زبان مادري و ميزان رضايت  از  سرپرستي پايان نامه

                                                 

 جدول (7): نتايج آزمون تحليل واريانس يک راهه براي مقايسه نحوه سکونت دانشجويان و
ميزان رضايت از سرپرستي پايان نامه

با توجه به اطلاعات مندرج در جداول (5)، (6) و (7) نتايج زير حاصل گرديده است:

1) بين متغيرهاي سن دانشجو و نمره پايان نامه و ميزان رضايت از تجارب پژوهشي آنها درخصوص سرپرستي پايان نامه رابطه وجود دارد.

2) ميزان رضايت از تجارب پژوهشي دانشجويان درخصوص سرپرستي پايان نامه در گروههاي مربوطه به زن و مرد، مجرد و متاهل ، زبان آذري و غير آذري  تفاوت ندارد.

3) بين نحوه سکونت دانشجويان در طول تحصيل و ميزان رضايت از تجارب پژوهشي مربوط به سرپرستي پايان نامه تفاوت وجود ندارد.

بحث و نتيجه گيري

     با توجه به اينکه سرپرستي پايان نامه در تجربيات پژوهشي دانشجويان، جايگاه قابل قبولي را به خود اختصاص نداده است، لازم است که مديران و مسئولين دانشگاه عوامل نارضايتي مربوط به اين عامل را مورد بررسي دقيق قرار داده و با تنظيم برنامه ها و تدبيرهاي لازم از عمق و شدت نارضايتي بکاهند. استادان راهنما نقش انگيزشگر را در فعاليت هاي پژوهشي دانشجويان ايفا  مي کنند و با ارتقاي توانايي علمي آنان، روحيه پژوهشگري و تحقيق دانشجويان نيز تقويت مي شود که البته اين کار در گرو اين است که استادان اطلاعات و دانش خود را همسو با نيازهاي دانشي و مهارتي دانشجويان روزآمد کنند و مهارتهاي تعاملي خود را گسترش دهند و همچنين از راهنمايي متناسب با ايجاد باور و انگيزه در دانشجويان براي انجام فعاليت هاي پژوهشي استفاده کنند.

مواردي که در عامل سرپرستي پايان نامه بيشترين نارضايتي را به خود اختصاص داده اند و نياز به توجه و بررسي جدي در جهت اتخاذ تدابير لازم دارند به ترتيب عبارتند از: دريافت راهنمايي مفيد درخصوص  ادبيات تحقيق، ارائه منابع و اطلاعات تکميلي مرتبط با موضوع تحقيق، دريافت نظرات مفيد در جهت روند پيشرفت کار، دريافت راهنمايي مفيد در انتخاب موضوع پايان نامه، تلاش استاد راهنما براي درک مشکلات دانشجو و درک انتظارات علمي استاد راهنما توسط دانشجو.


با توجه به جايگاه ارزشمند ارزيابي دانشجوئي و بالاخص ارزيابي تجربيات پژوهشي دانشجويان در رسالت و اهداف دانشگاهي، به نظر مي رسد که طراحي يک ساختار سازماني درخصوص PREQ جهت بررسي رضايتمندي دانشجويان از تجربيات پژوهشي خودشان بايستي حمايت و ارتقاء يابد بنابراين براساس يافته هاي تحقيق در مجموع پيشنهادهاي زير را مي توان ارئه کرد:

1) نقش محوري دانشجويان در پژوهش دانشگاهي مورد توجه قرار گرفته و حمايت و پشتيباني لازم جهت ايجاد انگيزه و جلب مشارکت آنها فراهم گردد.

2) برگزاري جلسات توجيهي مقدماتي جهت ارتقاي آگاهي دانشجويان از فرآيند پايان نامه نويسي و   کم و کيف آن.

3) کارگاههاي آموزشي مختص استادهاي راهنما در سطح تمامي دانشکده هاي دانشگاه و بالاخص دانشکده پزشکي برگزار گردد تا اساتيد نسبت به وظايف و مسئوليت هاي استاد راهنماي پايان نامه آشناتر شوند. 


4) توجه دادن استادان راهنما و مشاور به وظايف و مسئوليتهايي که در قبال اين پذيرش به آنان محول شده است.

5) برقراري ارتباط ميان دانشجويان در حال نگارش پايان نامه با اساتيد مجرب جهت انتقال تجارب.



حركت به چپ
حركت به راست


مرکز اطلاعات و مدارک علمي ايران

 
http://irandoc.ac.ir/irandoc/irandoc.html
 

مرکز اطلاعات و مدارک علمي ايران

 
http://www.irandoc.ac.ir/
 

سازمان مديريت صنعتي

 
http://www.imi.ir/ns1/publish/book_list.asp
 

سازمان همياري اشتغال فارغ التحصيلان دانشگاهها

 
http://www.eshteghal.ir/?CID=1_174
 

مركز تحقيقات و توسعه بازار سرمايه ايران

 
http://www.irbourserd.com/diss_mnu.htm
 

سازمان همياري اشتغال فارغ التحصيلان دانشگاهها

 
http://www.eshteghal.ir/?CID=1_214
 

مؤسسه توسعه صنعت سرمايه‌گذاري ايران

 
http://www.iran-invest.org/studentsrvices/students
 

مركز گردشگري علمي-فرهنگي دانشجويان ايران

 
http://www.istta.ir/book.asp
 

دبيرخانه شوراي عالي انقلاب فرهنگي

 
http://www.iranculture.org/research/index.php
 

قطب علمي گياهان زراعي ويژه

 
http://cesc.um.ac.ir/index.php?module=ContentExpre
 

بررسي ارتباط بين مهارت هاي كارآفرينانه مديران و اثر بخشي سازماني در صنايع كوچك ومتوسط (SME) شهرستان كرمانشاه

 

موانع کارآفريني فناوري نانو در ايران

 

ارزيابي مقايسه‌اي نگرش‌هاي كارآفرينانه در ميان دانشجويان ارشد رشته مديريت كارآفريني

 

تحليل ديناميكي كيفيت زندگي كاري

 

تحليل موانع اشتغال فارغ التحصيلان كشاورزي

 

بررسي تأثير مشاوره شغلي گروهي

 

اثر آموزش مهارت‌هاي كارآفريني بر نگرش نسبت به بازاركار

 

بررسي وضعيت اشتغال زنان تحصيلکرده

 

ICT چيست؟

 

پيامد الحاق ايران به سازمان تجارت جهاني

 

بررسي وضعيت اشتغال فارغ‌التحصيلان تحصيلات تکميلي

 

بررسي عدم موفقيت کارآفرينان در توسعه اقتصادي

 

سرپرستي پايان‌نامه و تاثير آن بر تجربيات پژوهشي دانشجويان

 

بررسي رابطه فرسودگي شغلي و فرسودگي زناشويي

 

بررسي اثربخشي آموزش مهارتهاي جستجوي شغلي

 

بررسي كارآفريني درون‌سارماني در جهاد كشاورزي خوزستان

 

بررسي نيازهاي آموزشي دانشجويان كشاورزي

 

بررسي و مقايسه زمينه‌هاي بروز و پرورش كارآفريني

 

تحول كمي و كيفي نقش زنان در سازمانهاي دولتي ايران و مشكلات اشتغال ايشان

 

بررسي ساختار اشتغال و آزمودن اثر جانشيني نيروي كار در اقتصاد ايران

 
1 2 3


بازديد کننده گرامي: با توجه به وظيفه پورتال اشتغال در خصوص اطلاع‌رساني جامع در حوزه‌هاي مختلف مرتبط با اشتغال، مسئولين اين پايگاه اطلاع‌رساني آمادگي دريافت مطالب شما شامل؛ مقالات، گزارش‌ها، کتب،و آدرس ساير پايگاه‌هاي اطلاع‌رساني مرتبط جهت ارزيابي و ارائه آن با حفظ حقوق مالکيت معنوي مربوطه بر روي سايت پورتال اشتغال را دارند. در صورت تمايل اطلاعات خود را ارسال نماييد.


 

 

پايگاه اطلاع‌رساني اشتغال كارجو، كارفرما

صفحه اصلي    تماس با ما     ارسال اطلاعات    درباره ما    پرسش و پاسخ

كليه حقوق مادي و معنوي اين پايگاه متعلق به سازمان تجاری سازی فناوری و اشتغال دانش‌‌آموختگان مي باشد

استفاده از اطلاعات با ذكر منبع بلامانع است